Μπορεί μια οργάνωση να εξουδετερωθεί αν χάσει τους ηγέτες της; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα πίσω από την εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών που ενίσχυσε το Ισραήλ μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Από τη Γάζα και τη Βηρυτό μέχρι την Τεχεράνη, επιχειρήσεις πληροφοριών και αεροπορικά πλήγματα έδειξαν ότι ακόμη και υψηλόβαθμα στελέχη με αυστηρά μέτρα προστασίας παραμένουν ευάλωτα. Όμως η εξόντωση ενός προσώπου δεν σημαίνει αυτόματα και τη διάλυση της οργάνωσής του.
Ένας στόχος πέρα από την εκδίκηση
Η ισραηλινή στρατηγική δεν περιοριζόταν στην τιμωρία όσων ευθύνονταν για την 7η Οκτωβρίου. Επιδίωκε να αποδιοργανώσει τη διοίκηση της Χαμάς και το ευρύτερο δίκτυο οργανώσεων που υποστηρίζει το Ιράν, αλλά και να αποκαταστήσει την αποτροπή. Το μήνυμα ήταν σαφές: η απόσταση, τα σύνορα και οι ένοπλοι φρουροί δεν εξασφαλίζουν ασυλία. Η Mossad αξιοποίησε δίκτυα πληροφοριοδοτών που είχαν δημιουργηθεί επί χρόνια, ενώ πολλές επιχειρήσεις βασίστηκαν στον συνδυασμό ανθρώπινων πηγών, παρακολούθησης και στρατιωτικής ισχύος.
Το τηλεφώνημα που προηγήθηκε του πλήγματος
Ο Fuad Shukr, σημαντικό στρατιωτικό στέλεχος της Χεζμπολάχ, απέφευγε για δεκαετίες τη δημόσια έκθεση. Τον Ιούλιο του 2024 σκοτώθηκε σε ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό, λίγες ημέρες μετά την επίθεση σε γήπεδο που σκότωσε δώδεκα παιδιά και εφήβους και την οποία το Ισραήλ απέδωσε στη Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με ανώνυμη πηγή της οργάνωσης, ένα τηλεφώνημα τον οδήγησε στο διαμέρισμά του λίγο πριν από το χτύπημα. Η Χεζμπολάχ αρνήθηκε δημόσια αυτή την εκδοχή. Παραμένει, επομένως, αβέβαιο αν επρόκειτο για παραβίαση επικοινωνιών, εσωτερική διείσδυση ή άλλη μέθοδο εντοπισμού.
Όταν ούτε η Τεχεράνη προσφέρει ασφάλεια
Λίγες ώρες αργότερα σκοτώθηκε στην Τεχεράνη ο Ismail Haniyeh, επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χαμάς. Δημοσιογραφικές έρευνες απέδωσαν τον θάνατό του σε εκρηκτικό μηχανισμό που είχε τοποθετηθεί εκ των προτέρων στο δωμάτιό του. Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν διαφορετική εκδοχή, μιλώντας για πλήγμα με βλήμα μικρής εμβέλειας. Ο ακριβής μηχανισμός παρέμεινε αντικείμενο διαφωνίας, αλλά και οι δύο εκδοχές ανέδειξαν σοβαρή αποτυχία προστασίας ενός προσώπου που φιλοξενούνταν σε φυλασσόμενο κρατικό συγκρότημα.
Οι βομβητές που έγιναν παγίδες
Η πιο ασυνήθιστη επιχείρηση αφορούσε τους βομβητές της Χεζμπολάχ. Η οργάνωση τους χρησιμοποιούσε για να μειώσει την έκθεσή της στην παρακολούθηση κινητών τηλεφώνων. Σύμφωνα με πρώην στελέχη της Mossad, εταιρείες-βιτρίνες διοχέτευσαν στην εφοδιαστική αλυσίδα συσκευές με κρυμμένα εκρηκτικά. Για να φαίνονται αξιόπιστες, δημιουργήθηκαν ηλεκτρονικά καταστήματα και διαφημιστικό υλικό. Τον Σεπτέμβριο του 2024 εξερράγησαν βομβητές και, την επόμενη ημέρα, ασύρματοι. Οι επιθέσεις προκάλεσαν χιλιάδες τραυματισμούς και δεκάδες θανάτους, περιλαμβανομένων αμάχων. Παράλληλα, δημιούργησαν φόβο για την ασφάλεια ακόμη και καθημερινών αντικειμένων, πλήττοντας την εμπιστοσύνη στις επικοινωνίες της οργάνωσης.
Η μυστικότητα έχει και κόστος
Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν προηγούμενα. Το 2010, ο Mahmoud al-Mabhouh, ανώτερο στέλεχος της Χαμάς, δολοφονήθηκε σε ξενοδοχείο στο Ντουμπάι. Οι τοπικές αρχές κατηγόρησαν τη Mossad και αναγνώρισαν 26 υπόπτους, ανασυνθέτοντας μεγάλο μέρος της επιχείρησης από κάμερες ασφαλείας. Το Ισραήλ δεν επιβεβαίωσε την ευθύνη του. Η υπόθεση έδειξε ότι μια επιτυχής δολοφονία μπορεί ταυτόχρονα να αποτελεί αποτυχία επιχειρησιακής μυστικότητας, αποκαλύπτοντας πρόσωπα, μεταμφιέσεις και τρόπους συντονισμού.
Η ακρίβεια του στόχου δεν μηδενίζει τις απώλειες
Στη Γάζα, οι στοχευμένες επιθέσεις πραγματοποιούνται σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, συχνά κοντά σε αμάχους ή πάνω από υπόγειες εγκαταστάσεις. Το πλήγμα εναντίον του διοικητή Ibrahim Biari σε προσφυγικό καταυλισμό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων. Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την επεξεργασία πληροφοριών δεν καταργεί την ανάγκη ελέγχου των στόχων. Ούτε η αναγνώριση ενός στρατιωτικού στελέχους αρκεί από μόνη της για να κριθεί νόμιμη κάθε επίθεση. Η αναλογικότητα και η προστασία των αμάχων παραμένουν κρίσιμα ζητήματα.
Αποδυνάμωση δεν σημαίνει εξαφάνιση
Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο θάνατος του Hassan Nasrallah σε ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό αποτέλεσε ιδιαίτερα βαρύ πλήγμα για τη Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η απώλεια ηγετών δεν εμποδίζει πάντα την ανάδειξη διαδόχων, την αποκέντρωση ή την προσαρμογή. Παράλληλα, τα πλήγματα εναντίον Ιρανών διοικητών αύξησαν τον κίνδυνο ευρύτερης σύγκρουσης. Το βασικό δίδαγμα είναι ότι οι στοχευμένες δολοφονίες μπορούν να διαταράξουν τη διοίκηση και να περιορίσουν δυνατότητες, αλλά δεν αρκούν απαραίτητα για να εξαφανίσουν τα δίκτυα που στηρίζουν μια οργάνωση.
Η δική σας ματιά. Γνωρίζατε αυτές τις επιχειρήσεις; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.