Ένα τεράστιο φίδι, ένα χρυσό δέρας κρεμασμένο σε ιερό δέντρο και μια αποστολή που μοιάζει αδύνατη. Ο δράκος της Κολχίδας είναι ένας από τους πιο εντυπωσιακούς αντιπάλους που συνδέονται με την Αργοναυτική Εκστρατεία. Φυλάει αδιάκοπα το Χρυσόμαλλο Δέρας, χωρίς να παραδίνεται ποτέ στον ύπνο. Ωστόσο, οι αρχαίες αφηγήσεις δεν συμφωνούν όλες για την τύχη του: άλλοτε σκοτώνεται και άλλοτε νικιέται από τα ξόρκια της Μήδειας. Οι διαφορετικές εκδοχές κάνουν την ιστορία του πολύ πιο πλούσια από μια απλή αναμέτρηση ήρωα και τέρατος.
Ένας φύλακας που δεν κοιμόταν ποτέ Το Χρυσόμαλλο Δέρας βρισκόταν στην Κολχίδα, στο ιερό άλσος του Άρη, κρεμασμένο συνήθως σε μια βελανιδιά. Γύρω του απλωνόταν ο δράκος, ένα γιγάντιο ερπετό με αμέτρητες κουλούρες και μάτια που παρέμεναν πάντα ανοιχτά. Οι περιγραφές τονίζουν το τρομακτικό του μέγεθος, τα λέπια και το διαπεραστικό του σφύριγμα. Στον Πίνδαρο, το σώμα του ξεπερνά σε μήκος και πλάτος ένα πλοίο με πενήντα κουπιά. Δεν αρκούσε, λοιπόν, να φτάσει κάποιος στον θησαυρό· έπρεπε να ξεπεράσει έναν φρουρό που δεν άφηνε κανένα περιθώριο αιφνιδιασμού.
Η καταγωγή του τέρατος Η προέλευση του δράκου αλλάζει ανάλογα με την πηγή. Στον Απολλώνιο τον Ρόδιο παρουσιάζεται ως γέννημα της Γης, που γεννήθηκε στις πλαγιές του Καυκάσου, κοντά στον βράχο όπου ο Τυφώνας έχυσε αίμα όταν χτυπήθηκε από τον κεραυνό του Δία. Ο Υγίνος, αντίθετα, τον αναφέρει ως παιδί του Τυφώνα και της Έχιδνας. Αυτές οι παραλλαγές δεν συνθέτουν μία ενιαία γενεαλογία· δείχνουν πώς διαφορετικοί συγγραφείς συνέδεαν τον φοβερό φύλακα με πανίσχυρες, τερατώδεις μορφές.
Η Μήδεια απέναντι στον ακοίμητο δράκο Στην αναλυτική αφήγηση του Απολλωνίου, η Μήδεια καθορίζει την επιτυχία της αρπαγής. Οδηγεί τον Ιάσονα στο άλσος και αντιμετωπίζει το ερπετό με τραγούδι, επικλήσεις και μαγικά φάρμακα. Καλεί τον Ύπνο και την Εκάτη, ενώ ο Ιάσονας παρακολουθεί φοβισμένος. Έπειτα βουτά ένα φρέσκο κλαδάκι αρκεύθου στο παρασκεύασμά της και ραντίζει τα μάτια του δράκου. Όταν εκείνος αποκοιμιέται, ο ήρωας παίρνει το δέρας. Η ίδια συνεχίζει να αλείφει το κεφάλι του με μαγική αλοιφή, εξασφαλίζοντας χρόνο για τη διαφυγή τους.
Ένας εχθρός που προκαλεί και συμπόνια Μια ιδιαίτερα ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας εμφανίζεται στον Βαλέριο Φλάκκο. Εκεί, η Μήδεια γνωρίζει καλά τον δράκο: τον τάιζε και του πρόσφερε μελόπιτες. Όταν τον βλέπει σωριασμένο από τα μάγια της, τον αγκαλιάζει και κλαίει. Του λέει ότι τουλάχιστον δεν τον σκότωσε και του ζητά να την ξεχάσει και να ζήσει σε άλλα άλση. Η σκηνή δίνει διαφορετικό βάρος στην προδοσία της: δεν εγκαταλείπει μόνο τον πατέρα και την πατρίδα της, αλλά εξαπατά και ένα πλάσμα που την εμπιστευόταν.
Οι διαφορετικές τύχες του φύλακα Ο ύπνος δεν είναι η μοναδική κατάληξη. Ο Πίνδαρος αναφέρει ότι ο Ιάσονας σκότωσε τον δράκο, ενώ ο Διόδωρος ο Σικελιώτης παραδίδει εκδοχή όπου η Μήδεια τον θανατώνει με δηλητήρια. Μια ακόμη πιο παράξενη παραλλαγή διασώζεται σε αγγειογραφία: ο δράκος έχει πρώτα καταπιεί τον Ιάσονα και έπειτα τον βγάζει από το στόμα του. Στον Λυκόφρο, πάλι, συνδέεται με καταδίωξη των Αργοναυτών έως τη χώρα των Φαιάκων, όπου σκοτώνεται από τον Διομήδη.
Τα δόντια που γίνονταν πολεμιστές Πριν αποκτήσει το δέρας, ο Ιάσονας έπρεπε να ολοκληρώσει τις δοκιμασίες του Αιήτη: να ζέψει πυρίπνοους ταύρους, να οργώσει και να σπείρει δόντια δράκου. Από αυτά ξεπηδούσαν οπλισμένοι πολεμιστές. Χρειάζεται όμως μια σημαντική διάκριση: στον Απολλόδωρο και στον Απολλώνιο, τα δόντια προέρχονται από τον δράκο που είχε σκοτώσει ο Κάδμος στη Θήβα, όχι από τον φύλακα του δέρατος. Η Αθηνά τα είχε μοιράσει στον Κάδμο και στον Αιήτη. Ακολουθώντας τη συμβουλή της Μήδειας, ο Ιάσονας πετά μια πέτρα ανάμεσα στους πολεμιστές, προκαλεί σύγκρουση μεταξύ τους και τους εξοντώνει.
Μια εξήγηση χωρίς υπερφυσικά τέρατα Ο Διόδωρος παραθέτει και μια ορθολογική ερμηνεία: ο φύλακας του ιερού χώρου ήταν άνθρωπος που ονομαζόταν Δράκων, και οι ποιητές μετέτρεψαν το όνομά του σε τρομακτικό ερπετό. Παρόμοια, συνδέει τους μυθικούς ταύρους με φρουρούς από την Ταυρική Χερσόνησο. Η εκδοχή αυτή προσφέρει μια εντελώς διαφορετική ανάγνωση της ίδιας παράδοσης, δίπλα στις αφηγήσεις μαγείας και ηρωισμού.
Ποια εκδοχή γνωρίζατε; Γνωρίζατε αυτές τις διαφορετικές ιστορίες για τον δράκο της Κολχίδας; Αν σας φάνηκαν ενδιαφέρουσες, μπορείτε να μοιραστείτε το κείμενο και να περιηγηθείτε στον ιστότοπο για περισσότερα σχετικά θέματα μυθολογίας.