Ένας φύλακας που μπορούσε να κοιτάζει προς κάθε κατεύθυνση και να παραμένει άγρυπνος ακόμη κι όταν κοιμόταν: αυτός ήταν ο Άργος Πανόπτης, ο μυθικός γίγαντας της Αργολίδας. Η πιο γνωστή ιστορία του συνδέεται με την Ιώ, τη ζήλια της Ήρας και την αποστολή του Ερμή να την ελευθερώσει. Όμως ο Άργος δεν εμφανίζεται μόνο ως φρουρός. Οι αρχαίες παραδόσεις τού αποδίδουν μεγάλη δύναμη, κατορθώματα απέναντι σε επικίνδυνα πλάσματα και ένα τέλος που εξηγεί μυθολογικά τα εντυπωσιακά σχέδια στην ουρά του παγωνιού.
Ο φύλακας που έβλεπε τα πάντα Το προσωνύμιο «Πανόπτης» σημαίνει «αυτός που βλέπει τα πάντα». Στην πιο γνωστή εκδοχή, ο Άργος είχε εκατό μάτια, από τα οποία κάποια παρέμεναν πάντοτε ανοιχτά. Έτσι, ο ύπνος δεν τον άφηνε ποτέ εντελώς ανυπεράσπιστο. Οι περιγραφές, ωστόσο, διαφέρουν: άλλοτε τα μάτια βρίσκονται γύρω από το κεφάλι του και άλλοτε σε ολόκληρο το σώμα του. Σε απόσπασμα του έργου «Αιγίμιος», που αποδίδεται στον Ησίοδο ή στον Κέρκωπα, παρουσιάζεται με τέσσερα μάτια και ακούραστη επαγρύπνηση. Το σταθερό στοιχείο είναι η ικανότητά του να επιτηρεί αδιάκοπα.
Μια καταγωγή με πολλές εκδοχές Δεν υπήρχε μία κοινά αποδεκτή γενεαλογία για τον Άργο. Ορισμένες παραδόσεις τον θεωρούσαν γιο του Αγήνορα, άλλες του Αρέστορα, ενώ υπήρχαν και εκδοχές που τον συνέδεαν με τον Ίναχο ή με έναν άλλο Άργο. Άλλοτε παρουσιαζόταν ως γηγενής, γεννημένος από τη Γη. Οι διαφορετικές αυτές αφηγήσεις διασώζονται στις αρχαίες πηγές και δείχνουν ότι ακόμη και μια τόσο αναγνωρίσιμη μυθολογική μορφή δεν είχε παντού την ίδια ιστορία.
Η δύναμή του πριν από τη φύλαξη της Ιούς Πριν αναλάβει την πιο διάσημη αποστολή του, ο Άργος είχε ήδη αντιμετωπίσει μεγάλες απειλές. Σύμφωνα με τον Ψευδο-Απολλόδωρο, σκότωσε έναν ταύρο που λυμαινόταν την Αρκαδία και χρησιμοποίησε το δέρμα του ως ένδυμα. Εξόντωσε επίσης έναν Σάτυρο που έκλεβε κοπάδια και, σε αυτή την παράδοση, σκότωσε την Έχιδνα ενώ κοιμόταν, επειδή άρπαζε περαστικούς. Του αποδίδεται ακόμη η εκδίκηση για τον φόνο του Άπιδος. Ο μελλοντικός φύλακας της Ιούς ήταν, λοιπόν, ένας αντίπαλος με υπεράνθρωπη δύναμη, όχι απλώς ένας παράξενος γίγαντας.
Η Ιώ παγιδεύεται στη σύγκρουση των θεών Η Ιώ, που παρουσιάζεται ως ιέρεια της Ήρας, συνδέθηκε ερωτικά με τον Δία. Στη γνωστή εκδοχή της ιστορίας, εκείνος τη μεταμόρφωσε σε λευκή αγελάδα, προσπαθώντας να κρύψει τη σχέση τους από τη σύζυγό του. Η Ήρα όμως δεν εξαπατήθηκε και ζήτησε το ζώο ως δώρο. Ο Δίας δυσκολευόταν να αρνηθεί χωρίς να κινήσει περισσότερες υποψίες. Αφού απέκτησε την Ιώ, η θεά ανέθεσε τη φύλαξή της στον Άργο. Υπάρχει και διαφορετική εκδοχή, στις «Ικέτιδες» του Αισχύλου, όπου τη μεταμόρφωση προκαλεί η ίδια η Ήρα.
Η δύσκολη ζωή κάτω από εκατό βλέμματα Στις «Μεταμορφώσεις» του Οβιδίου, η αιχμαλωσία της Ιούς περιγράφεται με ιδιαίτερη παραστατικότητα. Την ημέρα ο Άργος την άφηνε να βόσκει, ενώ τη νύχτα την έδενε από τον λαιμό. Εκείνη κοιμόταν στο χώμα, έπινε από θολά νερά και δεν μπορούσε να μιλήσει για τη δυστυχία της: αντί για λόγια, έβγαζε μουγκρητά. Ακόμη και όταν κατάφερε να φανερωθεί στον πατέρα της, τον Ίναχο, ο φύλακας την απομάκρυνε. Η αδιάκοπη επιτήρηση του Άργου έκανε κάθε προσπάθεια διαφυγής σχεδόν αδύνατη.
Ο Ερμής νικά με μουσική και τέχνασμα Ο Δίας έστειλε τελικά τον Ερμή για να επέμβει. Στην αφήγηση του Οβιδίου, ο θεός πλησίασε σαν βοσκός, έπαιξε μουσική με αυλό από καλάμια και κράτησε συντροφιά στον Άργο με ιστορίες. Ο γίγαντας αντιστεκόταν στη νύστα, αλλά ο Ερμής συνέχισε ώσπου έκλεισαν όλα του τα μάτια. Τότε ενίσχυσε τον ύπνο του με το ραβδί του και τον αποκεφάλισε με το ξίφος. Σε άλλη εκδοχή, ο Ερμής τον σκότωσε με πέτρα, αφού απέτυχε να απομακρύνει κρυφά την Ιώ. Από τον φόνο του Άργου προήλθε το προσωνύμιο «Αργειφόντης» του Ερμή.
Τα μάτια που πέρασαν στην ουρά του παγωνιού Η Ήρα τίμησε τον πιστό της φύλακα τοποθετώντας τα μάτια του στην ουρά του παγωνιού, του αγαπημένου της πτηνού. Έτσι, τα χαρακτηριστικά σχέδια των φτερών του συνδέθηκαν με την άγρυπνη ματιά του Άργου. Η σκηνή του θανάτου του απεικονίστηκε και σε αθηναϊκά ερυθρόμορφα αγγεία του 5ου αιώνα π.Χ. Η ιστορία του ενώνει ένα εντυπωσιακό μυθικό πλάσμα, τα βάσανα της Ιούς και ένα τέχνασμα που κατάφερε να νικήσει ακόμη και τον φύλακα που έβλεπε τα πάντα.
Γνωρίζατε αυτή την ιστορία; Αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα η μυθολογική σύνδεση του Άργου με το παγώνι, μπορείτε να μοιραστείτε το κείμενο και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερες ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας.