Έπειτα από χρόνια σχετικής στασιμότητας, ο πόλεμος στην Υεμένη φαίνεται να περνά σε μια νέα, επικίνδυνη φάση. Η πρόσφατη προέλαση των Χούθι, όπως περιγράφεται στις πληροφορίες για τις τελευταίες συγκρούσεις, δημιουργεί ερωτήματα για την αντοχή των κυβερνητικών δυνάμεων και τις επόμενες κινήσεις της Σαουδικής Αραβίας. Το ενδεχόμενο μιας μεγάλης ανατροπής παραμένει ανοιχτό, όχι όμως βέβαιο. Για να καταλάβουμε τι διακυβεύεται, χρειάζεται να δούμε πώς δημιουργήθηκε αυτή η σύγκρουση και γιατί η γεωγραφία της χώρας έχει τόσο μεγάλη σημασία.
Μια χώρα που προέκυψε από δύο κράτη
Η σημερινή Υεμένη σχηματίστηκε το 1990, με την ένωση της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης υπό τον Ali Abdullah Saleh. Ο Νότος ήταν μεγαλύτερος σε έκταση, αλλά μεγάλο μέρος του αποτελούνταν από αραιοκατοικημένη έρημο. Αντίθετα, ο πληθυσμός συγκεντρωνόταν κυρίως στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας και στα ορεινά του εσωτερικού. Αυτή η διαφορά εξηγεί γιατί ο έλεγχος περισσότερου εδάφους δεν σημαίνει απαραίτητα έλεγχο περισσότερων ανθρώπων. Και τα δύο παλαιότερα κράτη αντιμετώπιζαν οικονομική δυσπραγία και πολιτική αστάθεια.
Πώς εμφανίστηκαν οι Χούθι
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, ο Saleh ενίσχυσε τη συνεργασία του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σαουδική Αραβία. Η επιλογή αυτή προκάλεσε αντιδράσεις σε σιιτικές φυλές της βορειοδυτικής Υεμένης, που αντιτίθεντο τόσο στην αμερικανική παρουσία όσο και στη σαουδαραβική θρησκευτική επιρροή. Με επικεφαλής τον Hussein al-Houthi, οργανώθηκαν αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες. Η απόπειρα σύλληψής του το 2004 οδήγησε σε ένοπλη σύγκρουση και στον θάνατό του τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς. Οι ακόλουθοί του έγιναν γνωστοί ως Χούθι και συνέχισαν να συγκρούονται με την κυβέρνηση.
Η μετάβαση που δεν έφερε σταθερότητα
Η Αραβική Άνοιξη ανάγκασε τον Saleh να παραδώσει την εξουσία στον αναπληρωτή του, Abd Rabbuh Mansur Hadi. Παρότι αρχικά είχε σημαντική αποδοχή, ο νέος πρόεδρος δυσκολεύτηκε να διαχειριστεί τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Το 2014 πρότεινε μια ομοσπονδιακή Υεμένη με έξι περιφέρειες. Οι Χούθι απέρριψαν το σχέδιο, επειδή η δική τους περιοχή θα έμενε χωρίς πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα και χωρίς πετρελαϊκά κοιτάσματα. Η σύγκρουση κλιμακώθηκε, οι Χούθι κατέλαβαν τη Σαναά και προχώρησαν προς το Άντεν, όπου είχε μεταφερθεί η κυβέρνηση.
Μια συμμαχία με διαφορετικούς στόχους
Η Σαουδική Αραβία επενέβη υπέρ του Hadi και ανέκοψε την προέλαση, χωρίς όμως να εκδιώξει τους Χούθι από την πρωτεύουσα και μεγάλο μέρος του πρώην Βορρά. Παράλληλα, το αντιμαχόμενο στρατόπεδο δεν είχε ενιαία κατεύθυνση. Το Ριάντ υποστήριζε τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στήριζαν το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο, που επιδίωκε την απόσχιση του Νότου. Οι διαφορετικές επιδιώξεις των συμμάχων αποδυνάμωναν το κοινό μέτωπο, φτάνοντας ακόμη και σε συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων που αντιτάσσονταν στους Χούθι.
Η εύθραυστη ηρεμία και η Ερυθρά Θάλασσα
Η εκεχειρία του Απριλίου του 2022 περιόρισε τις μάχες και άνοιξε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και ο πόλεμος στη Γάζα που ακολούθησε ανέτρεψαν τη δυναμική. Οι Χούθι ανακοίνωσαν επιθέσεις σε πλοία που συνδέονταν με το Ισραήλ, δηλώνοντας αλληλεγγύη στους Παλαιστινίους. Η δράση τους διατάραξε ευρύτερα τη ναυσιπλοΐα. Παρά την ένταση, απέφευγαν αρχικά να πλήξουν σαουδαραβικούς στόχους, επιτρέποντας στην εκεχειρία να διατηρηθεί χωρίς οριστική ειρηνευτική συμφωνία.
Γιατί η νέα προέλαση έχει σημασία
Στην πρόσφατη κλιμάκωση, οι απευθείας πτήσεις των Χούθι προς το Ιράν ακολουθήθηκαν από αεροπορικές επιδρομές στο αεροδρόμιο της Σαναά και αντίποινα εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Οι Χούθι ανακοίνωσαν επίσης αποκλεισμό πλοίων που εξυπηρετούν σαουδαραβικά λιμάνια μέσω του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Σύμφωνα με την περιγραφή των εξελίξεων, κατέλαβαν το λιμάνι της Μόκα και ενίσχυσαν την πίεση στις κυβερνητικές γραμμές. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο εδαφικό: ο έλεγχος κοντά στο στενό επηρεάζει και τη δυνατότητα εξαγωγής σαουδαραβικού πετρελαίου.
Νίκη των Χούθι ή νέα διαπραγμάτευση;
Η ταχύτητα υποχώρησης των κυβερνητικών δυνάμεων γεννά το ενδεχόμενο ευρύτερης κατάρρευσης στον πρώην Βορρά. Αυτό, όμως, παραμένει σενάριο και όχι δεδομένη εξέλιξη. Οι Χούθι ισχυρίστηκαν ότι έπληξαν την αεροπορική βάση King Khalid, ενώ αναφέρονται νέες πιέσεις προς την Ταΐζ και τη Μαρίμπ. Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη επιλογή: περισσότερη στρατιωτική εμπλοκή, με κόστος και κινδύνους, ή αναζήτηση συμφωνίας που θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση. Η έκβαση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτή την απόφαση.
Γνωρίζατε την ιστορία πίσω από τη σύγκρουση στην Υεμένη; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.


