Τι θα σήμαινε πραγματικά μια νίκη της ναζιστικής Γερμανίας; Όχι απαραίτητα γερμανικές σημαίες παντού, αλλά μια Ευρώπη όπου εκατομμύρια άνθρωποι θα έχαναν το δικαίωμα να ζουν στον τόπο τους — ή να ζουν καθόλου. Το πιο τρομακτικό στοιχείο δεν βρίσκεται σε φανταστικά όπλα και υποθετικούς χάρτες. Βρίσκεται σε σχέδια εκτοπισμού, εκμετάλλευσης και εξόντωσης που είχαν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται. Χρειάζεται, όμως, να ξεχωρίζουμε τις ναζιστικές επιδιώξεις από όσα μπορούσαν πράγματι να πραγματοποιηθούν.
Μια νίκη χωρίς παγκόσμια κυριαρχία
Η Γερμανία δεν χρειαζόταν να κατακτήσει ολόκληρο τον πλανήτη για να αλλάξει καταστροφικά την ιστορία. Θα αρκούσε μια συμφωνία που θα άφηνε τον Hitler κυρίαρχο σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Η Βρετανία θα μπορούσε να παραμείνει ανεξάρτητη, αλλά εκτός πολέμου, ενώ η Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να επιβιώσει έχοντας χάσει τεράστιες εκτάσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξακολουθούσαν να αποτελούν ισχυρό αντίπαλο. Η απουσία παγκόσμιας κυριαρχίας δεν θα σήμαινε περιορισμένη καταστροφή.
Οι αποφάσεις που δεν ήταν αυτονόητες
Τον Μάιο του 1940, καθώς η Γαλλία κατέρρεε, η βρετανική ηγεσία συζήτησε αν έπρεπε να διερευνήσει όρους ειρήνης μέσω της Ιταλίας. Ο Halifax υποστήριζε αυτή την επιλογή, ενώ ο Churchill φοβόταν ότι θα υπονόμευε τη θέληση για αντίσταση. Η Βρετανία τελικά συνέχισε τον πόλεμο. Παράλληλα, περισσότεροι από 330.000 Σύμμαχοι στρατιώτες διασώθηκαν από τη Δουνκέρκη. Η πιθανή αιχμαλωσία περισσότερων στρατιωτών θα ήταν βαρύ πλήγμα, όχι όμως απόδειξη ότι η βρετανική συνθηκολόγηση ήταν αναπόφευκτη.
Η Μόσχα δεν ήταν ολόκληρη η Σοβιετική Ένωση
Αντίστοιχα, η κατάληψη της Μόσχας δεν θα εξασφάλιζε αυτόματα τη γερμανική νίκη. Στο δεύτερο μισό του 1941, οι Σοβιετικοί μετέφεραν περισσότερες από 1.500 βιομηχανικές επιχειρήσεις ανατολικά, διατηρώντας σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες. Η Γερμανία θα έπρεπε επίσης να ανεφοδιάζει στρατεύματα και να ελέγχει απέραντες περιοχές. Δεν υπήρχε μία μοναδική απόφαση που εγγυόταν διαφορετική έκβαση· απαιτούνταν πολλές αβέβαιες εξελίξεις να λειτουργήσουν υπέρ της.
Μια Ευρώπη οργανωμένη γύρω από τη φυλετική ιεραρχία
Τα ναζιστικά σχέδια για την Ανατολική Ευρώπη προέβλεπαν μαζικούς εκτοπισμούς, γερμανικό εποικισμό, καταναγκαστική εργασία και θανάτους τεράστιας κλίμακας. Οι διαφορετικές εκδοχές τους δεν έδιναν έναν ενιαίο τελικό αριθμό θυμάτων, αλλά η κατεύθυνση ήταν σαφής. Στην περιοχή του Ζάμοστς, στην κατεχόμενη Πολωνία, περίπου 110.000 άνθρωποι εκδιώχθηκαν από τα χωριά τους από τον Νοέμβριο του 1942. Για τους Εβραίους, η πολιτική ήταν η εξόντωση. Για άλλους στοχοποιημένους πληθυσμούς, η υποταγή μπορούσε επίσης να αποδειχθεί θανατηφόρα.
Η πείνα ως υπολογισμένη πολιτική
Το λεγόμενο «Σχέδιο Πείνας», στην ανάπτυξη του οποίου συνέβαλε ο Herbert Backe, προέβλεπε τη διοχέτευση τροφίμων από σοβιετικά εδάφη στη Γερμανία και στον στρατό της. Οι σχεδιαστές αναγνώριζαν ότι εκατομμύρια άνθρωποι θα λιμοκτονούσαν. Δεν εφαρμόστηκε κάθε πρόβλεψη όπως είχε γραφτεί, όμως η πείνα χρησιμοποιήθηκε ως όπλο. Περισσότεροι από τρία εκατομμύρια Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πέθαναν στη γερμανική αιχμαλωσία, πολλοί από ασιτία. Συνεπώς, το τέλος των μεγάλων μαχών δεν θα εξασφάλιζε το τέλος των μαζικών θανάτων.
Το μεγαλείο που στηριζόταν στον καταναγκασμό
Τα μνημειακά σχέδια των Hitler και Albert Speer για το Βερολίνο περιλάμβαναν μια τεράστια θολωτή αίθουσα και μια γιγαντιαία αψίδα θριάμβου. Πίσω από αυτές τις εντυπωσιακές εικόνες υπήρχε συγκεκριμένο ανθρώπινο κόστος. Γρανίτης παραγγελλόταν από λατομεία στρατοπέδων συγκέντρωσης, όπου κρατούμενοι εργάζονταν μέχρι θανάτου. Το γραφείο σχεδιασμού του Speer συμμετείχε επίσης στην έξωση Εβραίων ενοίκων, ώστε να στεγαστούν Γερμανοί που μετακινούνταν λόγω των κατεδαφίσεων.
Μια αυτοκρατορία ισχυρή, αλλά όχι άτρωτη
Η κατοχή θα απαιτούσε φρουρές, ασφαλείς μεταφορές και συνεχή καταστολή. Η αντίσταση στη Γιουγκοσλαβία έδειχνε πόσο δύσκολος μπορούσε να γίνει αυτός ο έλεγχος. Παράλληλα, οι ανταγωνισμοί μεταξύ Göring, Himmler και Goebbels και η μελλοντική διαδοχή του Hitler δημιουργούσαν αβεβαιότητα. Ωστόσο, η αστάθεια δεν εγγυάται γρήγορη κατάρρευση. Ένα καταπιεστικό κράτος μπορεί να επιβιώνει μεταφέροντας το κόστος των προβλημάτων του στους ανθρώπους που εξουσιάζει.
Ένας διαιρεμένος και πιο επικίνδυνος κόσμος
Η αμερικανική βιομηχανική ισχύς θα περιόριζε τις γερμανικές φιλοδοξίες. Μια παρατεταμένη αντιπαράθεση, παρόμοια με ψυχρό πόλεμο, αποτελεί πιθανότητα, όχι βεβαιότητα. Τα πυρηνικά όπλα θα πρόσθεταν νέους κινδύνους: η Γερμανία δεν κατασκεύασε ατομική βόμβα στον πόλεμο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες το πέτυχαν. Το ουσιαστικό συμπέρασμα παραμένει ανθρώπινο: η ήττα του ναζισμού απέτρεψε τη συνέχιση και επέκταση ήδη εφαρμοζόμενων εγκλημάτων, όχι απλώς μια διαφορετική χάραξη συνόρων.
Εσείς γνωρίζατε αυτές τις πτυχές; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να αναζητήσετε στην ιστοσελίδα μας περισσότερα σχετικά άρθρα.