Το 1917, η Γερμανία έκανε στο Μεξικό μια πρόταση που έμοιαζε βγαλμένη από πολιτικό θρίλερ: συμμαχία εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και ανακατάληψη του Τέξας, του Νέου Μεξικού και της Αριζόνας. Το Μεξικό τελικά παρέμεινε ουδέτερο. Τι θα συνέβαινε, όμως, αν ο Venustiano Carranza αποδεχόταν την προσφορά; Ένα τέτοιο σενάριο δείχνει πόσο μεγάλη ήταν η απόσταση ανάμεσα στις γερμανικές υποσχέσεις και τις πραγματικές δυνατότητες των δύο χωρών.
Μια πρόταση πάνω σε εύφλεκτο έδαφος
Οι σχέσεις Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ήδη τεταμένες. Τον Μάρτιο του 1916, ο Pancho Villa επιτέθηκε στο Κολόμπους του Νέου Μεξικού, όπου σκοτώθηκαν περίπου 18 Αμερικανοί. Ακολούθησε αμερικανική εκστρατεία στο Μεξικό υπό τον John Pershing. Περίπου 10.000 στρατιώτες αναζητούσαν τον Villa επί έντεκα μήνες, χωρίς να τον συλλάβουν. Η παρουσία τους προκάλεσε οργή, ενώ μια σύγκρουση με μεξικανικά κυβερνητικά στρατεύματα στο Καρισάλ έφερε τις δύο χώρες κοντά στον πόλεμο.
Τι ακριβώς πρόσφερε η Γερμανία
Το τηλεγράφημα του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Arthur Zimmermann στάλθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1917. Η Γερμανία ετοιμαζόταν να εξαπολύσει απεριόριστο υποβρυχιακό πόλεμο, γνωρίζοντας ότι μπορούσε να προκαλέσει την είσοδο των Αμερικανών στη σύγκρουση. Ήθελε, λοιπόν, έναν αντιπερισπασμό στα νότια σύνορά τους. Πρότεινε οικονομική υποστήριξη και αποδοχή της ανακατάληψης των χαμένων εδαφών από το Μεξικό. Δεν υποσχόταν γερμανικό στρατό ούτε παράδοση του Τέξας: οι Μεξικανοί θα έπρεπε να το κατακτήσουν μόνοι τους.
Το μυστικό που διάβασαν οι Βρετανοί
Το μήνυμα ταξίδεψε αρχικά μέσω καλωδίου της αμερικανικής κυβέρνησης, το οποίο είχε διατεθεί για ειρηνευτικές επικοινωνίες. Οι Βρετανοί αποκρυπτογράφοι το υπέκλεψαν, αλλά καθυστέρησαν να το αποκαλύψουν για να προστατεύσουν τις μεθόδους τους. Ένα αντίγραφο από μεξικανικό τηλεγραφείο πρόσφερε την απαραίτητη κάλυψη. Όταν δημοσιεύτηκε την 1η Μαρτίου, κάποιοι το θεώρησαν βρετανική πλαστογραφία, ώσπου ο Zimmermann επιβεβαίωσε τη γνησιότητά του. Η ειρωνεία; Το τηλεγράφημα είχε περάσει από το Γκάλβεστον, δηλαδή από το ίδιο το Τέξας.
Η απόφαση που αλλάζει το υποθετικό σενάριο
Στις 14 Απριλίου, οκτώ ημέρες μετά την αμερικανική κήρυξη πολέμου στη Γερμανία, ο Carranza δήλωσε στον Γερμανό εκπρόσωπο ότι το Μεξικό θα παρέμενε ουδέτερο. Ας υποθέσουμε ότι, αντί γι’ αυτό, δεχόταν μυστικά, ζητώντας πρώτα χρήματα και όπλα. Από αυτό το σημείο πρόκειται για εναλλακτική ιστορία, όχι για πραγματικά γεγονότα. Καθώς οι Βρετανοί συνέχιζαν να διαβάζουν γερμανικά μηνύματα, η συμφωνία πιθανότατα θα γινόταν γρήγορα γνωστή στην Ουάσιγκτον.
Μια συμμαχία χωρίς αρκετές σφαίρες
Το σοβαρότερο εμπόδιο ήταν πρακτικό: ο μεξικανικός στρατός εξαρτιόταν από αμερικανικά πυρομαχικά. Περίπου 2,7 εκατομμύρια πληρωμένες σφαίρες βρίσκονταν δεσμευμένες στην αμερικανική πλευρά των συνόρων. Παράλληλα, η Γερμανία αδυνατούσε να προσφέρει το μεγάλο δάνειο που ζητούσε το Μεξικό· ιστορικά, πρότεινε περίπου 10 εκατομμύρια σε επιδοτήσεις. Η μεταφορά όπλων ήταν εξίσου δύσκολη. Επιπλέον, δυνάμεις του Carranza πολεμούσαν ήδη εσωτερικούς αντιπάλους, όπως τον Villa και τον Emiliano Zapata.
Το πετρέλαιο θα γινόταν ο πραγματικός στόχος
Αντί για εισβολή στο Τέξας, μια πιθανότερη εξέλιξη θα ήταν συνοριακές επιδρομές και απόπειρες δολιοφθοράς στις πετρελαιοπηγές του Ταμπίκο. Η γερμανική στρατιωτική ηγεσία είχε πράγματι εξετάσει τον εμπρησμό τους. Ωστόσο, τις περιοχές αυτές προστάτευε ο αντίπαλος του Carranza, Manuel Peláez. Αν εκδηλώνονταν πυρκαγιές, οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να αποβιβάσουν στρατό για να προστατεύσουν τις εγκαταστάσεις, αξιοποιώντας σχετική πρόταση που υπήρχε ήδη. Έτσι, το Μεξικό θα κινδύνευε με ξένα στρατεύματα στα δικά του πετρελαϊκά κέντρα.
Θα άλλαζε η έκβαση του πολέμου;
Μια μεξικανική σύγκρουση θα μπορούσε να κρατήσει εκπαιδευμένους Αμερικανούς στρατιώτες και αξιωματικούς μακριά από τη Γαλλία, καθυστερώντας κάπως τις ενισχύσεις. Δεν θα σταματούσε όμως την αμερικανική κινητοποίηση, που περιοριζόταν κυρίως από τη μεταφορά και την εκπαίδευση. Ούτε η Ιαπωνία, την οποία η γερμανική πρόταση ήθελε να προσεταιριστεί, έδειχνε διάθεση να εγκαταλείψει τους Συμμάχους. Η πιθανότερη επίδραση θα ήταν μια περιορισμένη καθυστέρηση, όχι ανατροπή του αποτελέσματος.
Το Τέξας θα παρέμενε εκτός εμβέλειας
Το συμπέρασμα είναι απλό: το Μεξικό δύσκολα θα ανακτούσε εδάφη, ενώ θα διακινδύνευε περισσότερα απ’ όσα μπορούσε να κερδίσει. Η πραγματική ουδετερότητα το κράτησε έξω από τον πόλεμο, και το καλοκαίρι άρχισαν να αποδεσμεύονται τα πυρομαχικά του. Γνωρίζατε αυτή την ιστορία; Αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα, μπορείτε να τη μοιραστείτε και να εξερευνήσετε άλλα σχετικά άρθρα στην ιστοσελίδα μας.