Τι θα συνέβαινε αν ο ελληνικός στρατός έφτανε στην Άγκυρα και η Μικρασιατική Εκστρατεία τελείωνε με ελληνική νίκη; Η απάντηση δεν περιορίζεται σε έναν διαφορετικό χάρτη. Θα μπορούσε να επηρεάσει τις συμμαχίες, την οικονομία και τη θέση της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρόκειται, φυσικά, για ένα υποθετικό σενάριο εναλλακτικής ιστορίας, όχι για βέβαιη πρόβλεψη. Αφετηρία του είναι η επιβίωση του βασιλιά Αλέξανδρου και η διατήρηση της συμμαχικής υποστήριξης προς την Αθήνα.
Η Μεγάλη Ιδέα και η ευκαιρία μετά τον πόλεμο
Η Μεγάλη Ιδέα επηρέασε την ελληνική εξωτερική πολιτική για δεκαετίες, με στόχο την ενσωμάτωση περιοχών όπου ζούσαν ελληνικοί πληθυσμοί. Η ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δημιούργησε μια μεγάλη ευκαιρία. Η Συνθήκη των Σεβρών προέβλεπε την παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Ελλάδα και την ελληνική διοίκηση της Σμύρνης, με μελλοντική απόφαση για την οριστική της ένταξη. Ωστόσο, το τουρκικό εθνικό κίνημα υπό τον Mustafa Kemal αντιστάθηκε στην εφαρμογή της.
Ένα δάγκωμα που αλλάζει την αφετηρία
Ένα απρόσμενο περιστατικό αποκτά κεντρικό ρόλο: ο βασιλιάς Αλέξανδρος πέθανε το 1920 ύστερα από δάγκωμα πιθήκου. Ακολούθησε η επιστροφή του Κωνσταντίνου, που επιβάρυνε τις σχέσεις της Ελλάδας με τις συμμαχικές δυνάμεις. Στην εναλλακτική εκδοχή, ο Αλέξανδρος επιβιώνει, προσφέροντας μεγαλύτερη πολιτική συνέχεια. Η Βρετανία παραμένει υποστηρικτική και εγκρίνει την ελληνική προέλαση προς την Άγκυρα. Με ευνοϊκές στρατιωτικές εξελίξεις, οι ελληνικές δυνάμεις καταλαμβάνουν την πόλη πριν οργανωθεί αποτελεσματικά η τουρκική άμυνα.
Η νίκη και ο νέος χάρτης
Η κατάληψη της Άγκυρας οδηγεί, σύμφωνα με το σενάριο, στη διάλυση της εθνικιστικής κυβέρνησης και στην αποκατάσταση της εξουσίας του σουλτάνου υπό ελληνική επιρροή. Η Συνθήκη των Σεβρών αναθεωρείται προς όφελος της Αθήνας, με διεύρυνση της ζώνης της Σμύρνης. Η Ιταλία αποχωρεί από τα κατεχόμενα εδάφη της, η Βρετανία και η Γαλλία προσαρτούν τις δικές τους ζώνες, ενώ δημιουργείται ανεξάρτητη Αρμενία. Η Ελλάδα ενισχύεται, αλλά η περιοχή παραμένει πεδίο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Μια ισχυρότερη Ελλάδα και μια δυσαρεστημένη Ιταλία
Η απουσία της Μικρασιατικής Καταστροφής σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει το μεγάλο προσφυγικό κύμα που ακολούθησε την πραγματική ήττα. Το σενάριο προβλέπει έτσι ευνοϊκότερες οικονομικές συνθήκες και πιθανή βρετανική και γαλλική βοήθεια. Παράλληλα, η Αθήνα επιδιώκει συνεννόηση με την αποδυναμωμένη οθωμανική κυβέρνηση. Η Ιταλία, αντίθετα, θεωρεί την ελληνική επιτυχία δική της ταπείνωση. Η δυσαρέσκεια αυτή ενισχύει τον εθνικισμό και στρέφει νωρίτερα τις φιλοδοξίες του Benito Mussolini προς τα Βαλκάνια.
Το αγκάθι της Κωνσταντινούπολης
Παρά τη νίκη, η Κωνσταντινούπολη παραμένει εκτός ελληνικού ελέγχου, υπό βρετανική κυριαρχία στο συγκεκριμένο σενάριο. Αυτό προκαλεί νέο εσωτερικό δίλημμα: σύγκρουση με τη Βρετανία για την ολοκλήρωση της Μεγάλης Ιδέας ή διατήρηση της συμμαχίας που βοήθησε την Ελλάδα; Η εκτίμηση είναι ότι επικρατεί η δεύτερη επιλογή. Η ιταλική απειλή και οι σοβιετικές βλέψεις στην Αρμενία καθιστούν τη συνεργασία με το Λονδίνο και το Παρίσι ασφαλέστερη, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν την παραχώρηση της πόλης.
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν αποφεύγεται
Η ελληνική νίκη δεν ανακόπτει την άνοδο του ναζισμού ούτε τη γερμανική επέκταση. Η Σοβιετική Ένωση επιτίθεται στη Φινλανδία και στην ανεξάρτητη Αρμενία, μοιράζοντας τις δυνάμεις της. Αργότερα, η αποτυχημένη ιταλική επίθεση στην Ελλάδα προκαλεί γερμανική επέμβαση. Η Ελλάδα καταλαμβάνεται και ο σουλτάνος επιλέγει τους Συμμάχους, πριν καταληφθούν και τα οθωμανικά εδάφη. Η ευρύτερη κατοχή και η αντίσταση καθυστερούν τη γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση, χωρίς να αλλάζουν αποφασιστικά την τελική έκβαση του πολέμου.
Μια νίκη χωρίς οριστικό τέλος στις εντάσεις
Μεταπολεμικά, η Αρμενία ενσωματώνεται στη Σοβιετική Ένωση, ενώ αποκαθίσταται η οθωμανική εξουσία. Η Ελλάδα περνά ξανά από εμφύλιο πόλεμο και αποκτά τα Δωδεκάνησα. Ωστόσο, η αποαποικιοποίηση επαναφέρει το ζήτημα της Κωνσταντινούπολης, καθώς οι Έλληνες της πόλης ζητούν ένωση με την Ελλάδα. Η μετέπειτα δικτατορία των συνταγματαρχών δυσκολεύει τις σχέσεις με τη Δύση. Το βασικό συμπέρασμα του σεναρίου είναι ότι μια στρατιωτική νίκη δεν εγγυάται μόνιμη ασφάλεια: αλλάζει τα προβλήματα, χωρίς απαραίτητα να τα εξαφανίζει.
Μια αφορμή για περισσότερη ιστορία
Είχατε σκεφτεί αυτή την πιθανή εξέλιξη; Αν το άρθρο σας φάνηκε ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.


