“html
Ιστορική Αναδρομή Και Αρχιτεκτονική Σύλληψη
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ένα σύνολο από οκτώ πολυκατοικίες που αποτελούν πλέον προστατευόμενο μνημείο, βρίσκονται στο επίκεντρο ενός ευρύτερου σχεδίου αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας. Η ιστορία τους ξεκινά το 1933, όταν η κατασκευή τους εντάχθηκε σε μια ευρύτερη πολιτική στεγαστικής αποκατάστασης προσφύγων από τη Μικρά Ασία.
Αυτή η πρωτοβουλία είχε ως στόχο την παροχή αξιοπρεπούς στέγης σε οικογένειες που είχαν εκτοπιστεί και έχασαν τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Σχεδιασμός Και Αρχιτεκτονικές Επιρροές
Η αρχιτεκτονική σύλληψη των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ανατέθηκε σε διακεκριμένους αρχιτέκτονες της εποχής, τον Δημήτρη Κυριάκο και τον Κίμωνα Λάσκαρη. Οι δύο αυτοί δημιουργοί ενσωμάτωσαν στο σχεδιασμό τους σαφείς επιρροές από την υψηλή λειτουργικότητα των κτιρίων τύπου “B House”.
Αυτή η αρχιτεκτονική προσέγγιση έδινε έμφαση στην πρακτικότητα, την αποδοτικότητα του χώρου και την ευκολία χρήσης, χαρακτηριστικά απαραίτητα για τη δημιουργία κατοικιών που θα ανταποκρίνονταν στις ανάγκες των νέων κατοίκων τους. Η ολοκλήρωση των κτιρίων πραγματοποιήθηκε το 1935, σηματοδοτώντας την υλοποίηση ενός σημαντικού κοινωνικού έργου.
Δομή Και Διαρρύθμιση Των Διαμερισμάτων
Το συγκρότημα των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελείται από οκτώ οικοδομικά τετράγωνα, καθένα από τα οποία περιλαμβάνει πέντε αυτόνομες πολυκατοικίες. Κάθε πολυκατοικία διαθέτει έξι διαμερίσματα. Τα διαμερίσματα αυτά, αν και μικρά, σχεδιάστηκαν με γνώμονα την αποδοτικότητα και την άνεση, έχοντας έκταση περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων.
Η διάταξη τους ήταν ενιαία (open-plan) και χαρακτηριζόταν από επικοινωνία τόσο από την μπροστινή όσο και από την πίσω πλευρά. Αυτή η αρχιτεκτονική επιλογή, με την πρόσβαση από την πίσω πλευρά, συνέβαλε στη δημιουργία μιας ιδιαίτερης γειτονικής σχέσης, ενισχύοντας την αίσθηση κοινότητας μεταξύ των κατοίκων.
Η οπτική επαφή και η δυνατότητα επικοινωνίας που προσέφεραν οι διάδρομοι και οι κοινόχρηστοι χώροι ανάμεσα στις πολυκατοικίες, δημιούργησαν ένα μοναδικό κοινωνικό μικρόκοσμο.
Συνολικά, το συγκρότημα διέθετε 288 διαμερίσματα. Η διανομή τους στους δικαιούχους έγινε μέσω κλήρωσης, σε ειδική τιμή, λίγα χρόνια μετά τον Δεκέμβριο του 1944. Οι οικογένειες που επωφελήθηκαν από αυτή τη στέγαση προέρχονταν κυρίως από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, φέρνοντας μαζί τους την κληρονομιά και τις μνήμες των πατρίδων τους.
Η κατασκευή των Προσφυγικών δεν ήταν απλώς μια αρχιτεκτονική παρέμβαση, αλλά μια πράξη αλληλεγγύης και προσπάθειας για την επανένταξη και την ανασυγκρότηση της ζωής χιλιάδων ανθρώπων που είχαν υποστεί τις συνέπειες της ιστορίας.
Ιστορικές Δοκιμασίες Και Ανθεκτικότητα
Η ιστορία των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δεν είναι μόνο ιστορία στέγασης, αλλά και ιστορία ανθεκτικότητας απέναντι στις αντιξοότητες. Το προσφυγικό συγκρότημα βρέθηκε στο επίκεντρο πολεμικών συγκρούσεων, συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια της περιόδου που οι Βρετανικές και κυβερνητικές δυνάμεις συγκρούονταν με τις αντάρτικες ομάδες.
Τα σημάδια από τα πυρά των οβίδων είναι εμφανή μέχρι σήμερα στους τοίχους πολλών κτιρίων, αποτελώντας σιωπηλούς μάρτυρες της ταραχώδους περιόδου που βίωσε η χώρα. Αυτά τα σημάδια δεν είναι απλώς υλικές φθορές, αλλά αποτυπώνουν τη βία και την αναταραχή που πέρασαν οι κάτοικοι των κτιρίων, οι οποίοι, παρά τις δυσκολίες, συνέχισαν να ζουν και να δημιουργούν τη ζωή τους εκεί.
Με την πάροδο των ετών, η πλειοψηφία των αρχικών ιδιοκτητών αναζήτησε πιο άνετες κατοικίες, οδηγώντας σε μια σταδιακή παρακμή του συγκροτήματος. Η κατάσταση αυτή έγινε ιδιαίτερα εμφανής από το 1990 και μετά, όταν το κράτος άρχισε να ανησυχεί για την τύχη αυτών των ιστορικών κτιρίων.
Η αρχιτεκτονική τους αξία και η ιστορική τους σημασία δεν μπορούσαν πλέον να αγνοηθούν. Το 2002, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, υπήρξε συζήτηση για την κατεδάφιση ορισμένων από τα κτίρια. Ωστόσο, η αντίδραση των περίπου 50 ιδιοκτητών που εξακολουθούν να κατοικούν στα Προσφυγικά, ευτυχώς, απέτρεψε αυτό το ενδεχόμενο.
Η σημασία των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας υπερβαίνει την απλή αρχιτεκτονική τους αξία. Αποτελούν ένα ζωντανό μνημείο της προσφυγιάς, της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Η αρχιτεκτονική τους σύλληψη, που έδινε έμφαση στη λειτουργικότητα και την κοινοτική ζωή, σε συνδυασμό με την ιστορική τους διαδρομή, τα καθιστούν ένα μοναδικό κομμάτι της αθηναϊκής ιστορίας και του αστικού τοπίου.
Η Κατασκευή Και Οι Αρχικοί Κάτοικοι
Η κατασκευή των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας υπήρξε ένα κομβικό σημείο στην προσπάθεια αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος που αντιμετώπιζαν οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Η έναρξη των εργασιών το 1933 σηματοδότησε την υλοποίηση ενός φιλόδοξου κρατικού σχεδίου, το οποίο αποσκοπούσε στην παροχή μόνιμης και αξιοπρεπούς στέγης σε οικογένειες που είχαν χάσει τα πάντα.
Η επιλογή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ως τόπου κατασκευής δεν ήταν τυχαία, καθώς η περιοχή βρισκόταν σε στρατηγική θέση, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση και σύνδεση με το κέντρο της Αθήνας.
Η Διαδικασία Κατασκευής Και Οι Αρχιτέκτονες
Η κατασκευή των οκτώ πολυκατοικιών, που αποτελούν το σύνολο των Προσφυγικών, υλοποιήθηκε με βάση τα σχέδια των Δημήτρη Κυριάκου και Κίμωνα Λάσκαρη. Οι δύο αρχιτέκτονες, έχοντας ως οδηγό την αρχή της υψηλής λειτουργικότητας, δημιούργησαν κτίρια που ανταποκρίνονταν στις σύγχρονες αντιλήψεις για την κατοικία.
Η έμφαση δόθηκε σε πρακτικές λύσεις, όπως η αποδοτική χρήση του χώρου και η ευκολία συντήρησης. Η ολοκλήρωση των κτιρίων το 1935, μόλις δύο χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, υποδηλώνει μια αποτελεσματική οργάνωση και εκτέλεση του έργου, παρά τις δυσκολίες της εποχής.
Κάθε οικοδομικό τετράγωνο περιλάμβανε πέντε αυτόνομες πολυκατοικίες, οι οποίες με τη σειρά τους διέθεταν έξι διαμερίσματα η καθεμία. Η συνολική χωρητικότητα του συγκροτήματος έφτασε τα 288 διαμερίσματα. Τα διαμερίσματα αυτά, αν και είχαν έκταση περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων, ήταν σχεδιασμένα με γνώμονα την πρακτικότητα.
Η διάταξη “open-plan” επέτρεπε την ευελιξία στη χρήση του χώρου, ενώ η επικοινωνία μεταξύ των διαμερισμάτων, τόσο από την μπροστινή όσο και από την πίσω πλευρά, δημιουργούσε μια αίσθηση γειτονικής αλληλεγγύης. Αυτή η αρχιτεκτονική επιλογή ενίσχυε τις κοινωνικές επαφές και τη δημιουργία ενός ζωντανού κοινοτικού ιστού.
Οι Αρχικοί Κάτοικοι Και Η Κοινωνική Δομή
Οι αρχικοί κάτοικοι των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ήταν κυρίως οικογένειες προσφύγων από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Μετά την ολοκλήρωση των κτιρίων, και λίγο μετά τον Δεκέμβριο του 1944, τα 288 διαμερίσματα διατέθηκαν μέσω κλήρωσης σε ειδική τιμή.
Αυτή η διαδικασία διανομής εξασφάλισε ότι τα σπίτια θα κατέληγαν σε αυτούς που είχαν πραγματική ανάγκη. Οι νέοι κάτοικοι, φέρνοντας μαζί τους την εμπειρία της απώλειας και της προσφυγιάς, βρήκαν στα Προσφυγικά ένα νέο τόπο ζωής και ένα νέο ξεκίνημα.
Η κοινή τους καταγωγή και η κοινή τους εμπειρία δημιούργησαν ισχυρούς δεσμούς, διαμορφώνοντας μια ιδιαίτερη κοινωνική ταυτότητα για τη γειτονιά.
Η αρχιτεκτονική δομή των κτιρίων, με τους ανοιχτούς διαδρόμους και την επικοινωνία μεταξύ των διαμερισμάτων, διευκόλυνε τη δημιουργία αυτών των δεσμών. Οι κάτοικοι μπορούσαν εύκολα να αλληλεπιδρούν, να μοιράζονται τις χαρές και τις λύπες τους, και να αισθάνονται μέρος μιας κοινότητας.
Αυτή η αίσθηση του “ανήκειν” ήταν ιδιαίτερα σημαντική για ανθρώπους που είχαν βιώσει τον ξεριζωμό και την απώλεια των πατρογονικών τους εστιών. Τα Προσφυγικά δεν ήταν απλώς κατοικίες, αλλά χώροι όπου ανασυγκροτήθηκε η ζωή, δημιουργήθηκαν νέες οικογένειες και διατηρήθηκαν ζωντανές οι παραδόσεις.
| Στοιχείο | Περιγραφή |
|---|---|
| Έτος έναρξης κατασκευής | 1933 |
| Έτος ολοκλήρωσης κατασκευής | 1935 |
| Αρχιτέκτονες | Δημήτρης Κυριάκος, Κίμωνας Λάσκαρης |
| Επιρροές σχεδιασμού | Υψηλή λειτουργικότητα (B House) |
| Αριθμός πολυκατοικιών | 8 οικοδομικά τετράγωνα x 5 πολυκατοικίες/τετράγωνο = 40 πολυκατοικίες |
| Αριθμός διαμερισμάτων ανά πολυκατοικία | 6 |
| Συνολικός αριθμός διαμερισμάτων | 288 |
| Έκταση διαμερισμάτων | Περίπου 50 τ.μ. |
| Αρχικοί κάτοικοι | Οικογένειες προσφύγων από Μικρά Ασία και Πόντο |
| Διανομή διαμερισμάτων | Μέσω κλήρωσης, σε ειδική τιμή (μετά τον Δεκέμβριο 1944) |
Η περίοδος της κατασκευής και της εγκατάστασης των αρχικών κατοίκων στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή στην ιστορία της Αθήνας. Αποτέλεσε μια προσπάθεια όχι μόνο για την αντιμετώπιση ενός πιεστικού κοινωνικού προβλήματος, αλλά και για τη δημιουργία μιας νέας κοινότητας, βασισμένης στην αλληλεγγύη και την κοινή μνήμη.
Η αρχιτεκτονική και η κοινωνική δομή των κτιρίων συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας μοναδικής γειτονιάς, η οποία, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στο πέρασμα του χρόνου, διατηρεί μέχρι σήμερα την ιστορική και κοινωνική της αξία.
| Περίοδος | Γεγονός | Επιπτώσεις στα Προσφυγικά |
|---|---|---|
| 1946-1949 | Εμφύλιος Πόλεμος | Ζημιές από εχθρικά πυρά, ανασφάλεια, οικονομική δυσπραγία. |
| Μετά τον Εμφύλιο | Αναζήτηση καλύτερων συνθηκών | Σταδιακή εγκατάλειψη διαμερισμάτων, μείωση κατοίκων. |
## Μαρτυρίες από την Ιστορία : Ο Εμφύλιος και οι Συνέπειές του
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, μια αρχιτεκτονική κληρονομιά 81 ετών, βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας από τις πιο ταραγμένες περιόδους της ελληνικής ιστορίας : του Εμφυλίου Πολέμου. Κατασκευασμένα το 1933-1935 ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου αποκατάστασης προσφύγων από τη Μικρά Ασία, τα οκτώ πολυόροφα συγκροτήματα διαμερισμάτων, γνωστά ως "προσφυγικά", σχεδιάστηκαν από τους διακεκριμένους αρχιτέκτονες Δημήτριο Κυριάκο και Κίμωνα Λάσκαρη, με σαφείς επιρροές από τη λειτουργικότητα των κτιρίων του Bauhaus. Κάθε συγκρότημα αποτελούνταν από πέντε αυτόνομα κτίρια, καθένα με έξι διαμερίσματα, τα οποία ήταν μικρά, περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων, με ενιαίο χώρο και παρόμοια διαρρύθμιση. Η αρχιτεκτονική τους, με ανοιχτούς χώρους και επικοινωνία από μπροστά και πίσω, δημιούργησε μια μοναδική γειτονική σχέση, ενισχύοντας την αίσθηση κοινότητας μεταξύ των κατοίκων. Τα συνολικά 288 διαμερίσματα διατέθηκαν με ειδική τιμή, μέσω λοταρίας, σε οικογένειες από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, λίγα χρόνια μετά τον Δεκέμβριο του 1944.
### Στη Δίνη του Εμφυλίου
Η περίοδος του Εμφυλίου Πολέμου (1946-1949) βρήκε το συγκρότημα των προσφυγικών στη δυσάρεστη θέση να βρίσκεται στη μέση μιας σφοδρής σύγκρουσης. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τους αντάρτες άφησαν ανεξίτηλα σημάδια. Τα κτίρια, ως στρατηγικής σημασίας περιοχή ή απλώς ως κατοικημένες περιοχές, έγιναν στόχος πυρών. Τα ίχνη από τα βλήματα, ορατά ακόμα και σήμερα στους τοίχους πολλών κτιρίων, αποτελούν μια σιωπηλή μαρτυρία των βιαιοτήτων που βίωσαν οι κάτοικοι. Η ζωή στα προσφυγικά δεν ήταν πλέον μόνο μια προσπάθεια ανοικοδόμησης και εγκατάστασης, αλλά και ένας αγώνας επιβίωσης μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής. Οι οικογένειες που είχαν βρει καταφύγιο και ελπίδα σε αυτά τα διαμερίσματα, αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα του πολέμου, με τις συνέπειες να είναι εμφανείς τόσο στην υλική υποδομή όσο και στην ψυχολογία των ανθρώπων.
#### Οι Επιπτώσεις στην Καθημερινότητα
Ο Εμφύλιος Πόλεμος επέφερε βαθιές και πολυεπίπεδες συνέπειες στην καθημερινότητα των κατοίκων των προσφυγικών. Η αβεβαιότητα, ο φόβος και η έλλειψη βασικών αγαθών ήταν καθημερινότητα. Η οικονομική δυσπραγία που προέκυψε από τον πόλεμο, επιδείνωσε την κατάσταση, καθιστώντας δύσκολη τη διατήρηση και τη συντήρηση των ήδη περιορισμένων οικιών. Πολλοί από τους αρχικούς ιδιοκτήτες, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και ασφάλειας, άρχισαν σταδιακά να εγκαταλείπουν τα διαμερίσματά τους, αναζητώντας πιο άνετες και ασφαλείς κατοικίες σε άλλες περιοχές. Αυτή η μετακίνηση, αν και δικαιολογημένη από τις δύσκολες συνθήκες, οδήγησε σε μια σταδιακή εγκατάλειψη και παραμέληση μέρους του συγκροτήματος. Η αίσθηση της κοινότητας, που αρχικά είχε δημιουργηθεί από την αρχιτεκτονική και την κοινή καταγωγή των κατοίκων, άρχισε να φθείρεται, καθώς όλο και περισσότερα διαμερίσματα έμεναν άδεια ή κατοικούνταν από νέους ενοίκους με διαφορετικές ανάγκες και προελεύσεις.
Η ιστορία των προσφυγικών κατά την περίοδο του Εμφυλίου αποτελεί μια ζωντανή υπενθύμιση των δεινών του πολέμου και των μακροχρόνιων επιπτώσεών του στις ζωές των απλών ανθρώπων. Τα σημάδια που άφησαν τα βλήματα στους τοίχους δεν είναι απλά φυσικές φθορές, αλλά σύμβολα της συλλογικής μνήμης και της ανθεκτικότητας των ανθρώπων που βίωσαν αυτή τη δύσκολη περίοδο. Η προσπάθεια αποκατάστασης και δημιουργίας μιας νέας ζωής για τους πρόσφυγες, που είχε ξεκινήσει με τόση ελπίδα, δοκιμάστηκε σκληρά από τις συγκρούσεις, αναδεικνύοντας την ανάγκη για διαρκή προσοχή και φροντίδα σε τέτοιες ιστορικές κατοικίες.
## Η Παρακμή και η Αναγνώριση ως Μνημείο
Μετά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας εισήλθαν σε μια μακρά περίοδο παρακμής. Η αρχική ελπίδα και η οικιστική ευημερία που τα συνέδεαν με την αποκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων, άρχισε να ξεθωριάζει. Η σταδιακή αποχώρηση των αρχικών ιδιοκτητών, αναζητώντας πιο σύγχρονες και άνετες κατοικίες, οδήγησε σε ένα αυξανόμενο ποσοστό κενών διαμερισμάτων. Αυτό, σε συνδυασμό με την έλλειψη συστηματικής συντήρησης και την πάροδο του χρόνου, προκάλεσε τη φθορά των κτιρίων. Η κατάσταση επιδεινώθηκε με την πάροδο των δεκαετιών, με αποτέλεσμα το συγκρότημα να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υποδομών και αισθητικής.
### Η Κρατική Ανησυχία και οι Προσπάθειες Διάσωσης
Από τη δεκαετία του 1990, το ελληνικό κράτος άρχισε να εκφράζει ολοένα και πιο έντονη ανησυχία για την τύχη των προσφυγικών. Η παραμέληση και η φθορά τους έφτασαν σε σημείο που απαιτούσαν άμεσες παρεμβάσεις. Η ανάγκη για την αξιοποίηση του δημόσιου ακινήτου και τη διατήρηση της ιστορικής αξίας των κτιρίων, οδήγησε σε διάφορες συζητήσεις και προτάσεις. Μια κρίσιμη στιγμή ήταν το 2002, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Τότε, τέθηκε στο τραπέζι η ιδέα της κατεδάφισης ορισμένων από τα κτίρια. Ωστόσο, αυτή η πρόταση συνάντησε σθεναρή αντίδραση από τους περίπου 50 ιδιοκτήτες που εξακολουθούσαν να ζουν στα ιστορικά αυτά διαμερίσματα. Η αντίστασή τους, βασισμένη στην ιστορική και συναισθηματική τους σύνδεση με τα κτίρια, κατάφερε να αποτρέψει την κατεδάφιση, διασώζοντας έτσι ένα σημαντικό κομμάτι της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
#### Η Ανακήρυξη ως Μνημείο και οι Νέες Προοπτικές
Η αναγνώριση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας των Προσφυγικών ήρθε επίσημα το 2009, όταν το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο τα χαρακτήρισε ως διατηρητέο μνημείο. Αυτή η απόφαση παρείχε ένα νομικό πλαίσιο για την προστασία της μορφής των κτιρίων, αποτρέποντας περαιτέρω καταστροφικές επεμβάσεις. Ωστόσο, η ανακήρυξη ως μνημείο δεν έλυσε αυτόματα το ζήτημα της χρήσης και της αξιοποίησής τους. Τα κενά διαμερίσματα, που πλέον αριθμούσαν εκατοντάδες, παρέμεναν άδεια, ενώ το συγκρότημα συνέχιζε να αντιμετωπίζει προβλήματα συντήρησης και αναβάθμισης. Η κατάσταση αυτή διήρκεσε για πολλά χρόνια, αφήνοντας τα κτίρια σε μια κατάσταση αβεβαιότητας.
Η πιο πρόσφατη εξέλιξη, η οποία σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τα Προσφυγικά, είναι η πρόσφατη απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πάνου Σκουρλέτη. Σύμφωνα με αυτήν, τα 177 διαμερίσματα που ανήκαν στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) μεταβιβάστηκαν στην Περιφέρεια Αττικής. Ο στόχος είναι σαφής : η ανακαίνιση και η αξιοποίηση αυτών των διαμερισμάτων, με τη χρήση όλων των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η Περιφέρεια Αττικής αναλαμβάνει πλέον την ευθύνη να διασώσει και να αξιοποιήσει τα Προσφυγικά, όπως αρμόζει στην ιστορική και πολιτιστική τους αξία. Έχουν ήδη τεθεί στο τραπέζι διάφορες ιδέες για την αξιοποίησή τους, όπως η δημιουργία ξενώνα για τους συγγενείς ασθενών του νοσοκομείου "Άγιος Σάββας", η ίδρυση μουσείου Μικρασιατικής Μνήμης, η δημιουργία χώρων γραφείων, καλλιτεχνικών εργαστηρίων, φοιτητικής εστίας ή ακόμα και στέγης για άστεγους. Αυτές οι προτάσεις αναδεικνύουν την κοινωνική διάσταση του ζητήματος, πέρα από την αρχιτεκτονική του πτυχή, και δείχνουν τον δρόμο για την επανένταξη των Προσφυγικών στην κοινωνική ζωή της πόλης, ως έναν ζωντανό χώρο μνήμης και σύγχρονης χρήσης.
- Η παρακμή των κτιρίων μετά τον Εμφύλιο.
- Η κρατική ανησυχία και οι προτάσεις κατεδάφισης το 2002.
- Η αντίδραση των κατοίκων που απέτρεψε την κατεδάφιση.
- Η ανακήρυξη των Προσφυγικών ως διατηρητέου μνημείου το 2009.
- Η μεταβίβαση 177 διαμερισμάτων στην Περιφέρεια Αττικής για ανακαίνιση και αξιοποίηση.
- Διάφορες προτάσεις για τη μελλοντική χρήση των κτιρίων.
Η Σύγχρονη Κατάσταση : Μετανάστες Και Κοινωνική Διάσταση
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, μετά από 81 χρόνια ιστορίας και έχοντας χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο, βρίσκονται σήμερα σε μια νέα φάση της ύπαρξής τους, η οποία χαρακτηρίζεται από τη μεταφορά τους στην Περιφέρεια Αττικής στο πλαίσιο του συνολικού σχεδίου αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.
Η σημερινή κατάσταση των οκτώ πολυκατοικιών, γνωστών ως “Προσφυγικά”, είναι πολυδιάστατη, καθώς πέρα από την ιστορική και αρχιτεκτονική τους αξία, αποτελούν πλέον ένα ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης αστικής ζωής, φιλοξενώντας σημαντικό αριθμό μεταναστών και προσφύγων. Αυτή η πραγματικότητα αναδεικνύει την κοινωνική διάσταση του συγκροτήματος, μετατρέποντάς το από ένα μνημείο του παρελθόντος σε έναν τόπο καθημερινότητας για ανθρώπους που αναζητούν στέγη και μια νέα αρχή.
Η Τρέχουσα Δημογραφική Σύνθεση Και Οι Συνθήκες Διαβίωσης
Από το 2006, και κυρίως τα τελευταία χρόνια, τα Προσφυγικά έχουν επαναπροσδιοριστεί και πλέον φιλοξενούν μεγάλο αριθμό μεταναστών. Συγκεκριμένα, περίπου 300 άτομα διαβιούν αυτή τη στιγμή στον προσφυγικό καταυλισμό, όπως πλέον αναφέρεται η γειτονιά, γεγονός που υποδηλώνει μια σημαντική πληθυσμιακή πυκνότητα εντός των κτιρίων.
Οι περισσότεροι από τους αρχικούς ιδιοκτήτες, οι οικογένειες των προσφύγων της Μικράς Ασίας και του Πόντου, έχουν πλέον μετακομίσει σε πιο σύγχρονες κατοικίες, αφήνοντας πίσω κενά διαμερίσματα που σταδιακά καλύφθηκαν από νέους κατοίκους. Οι συνθήκες διαβίωσης, αν και δεν αναλύονται εκτενώς, υπονοούνται ως αυτές ενός οικιστικού συγκροτήματος που καλείται να ανταποκριθεί σε σύγχρονες ανάγκες, διατηρώντας παράλληλα την ιστορική του υπόσταση.
Η διαχείριση αυτού του πληθυσμού και η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης αποτελούν πλέον κεντρικό ζήτημα.
Η Κοινωνική Διάσταση Ως Κύριο Ζήτημα
Είναι κρίσιμο να τονιστεί ότι η κατάσταση στα Προσφυγικά δεν είναι απλώς ένα αρχιτεκτονικό ή πολεοδομικό ζήτημα, αλλά πρωτίστως ένα κοινωνικό ζήτημα. Η πραγματικότητα που διαμορφώνεται στα κτίρια αυτά, όπου άνθρωποι ζουν καθημερινά, δημιουργεί μια ζωντανή γειτονιά, μια γειτονιά ανθρώπων.
Η συζήτηση γύρω από τα Προσφυγικά πρέπει να εστιάζει στην κοινωνική τους διάσταση, στην ενσωμάτωση των νέων κατοίκων και στην παροχή υποστηρικτικών δομών. Η μετατροπή τους σε έναν χώρο που είναι “κομμάτι μιας γειτονιάς ανθρώπων” και όχι απλώς “ένα κτίριο” ή “ένα αρχιτεκτονικό ζήτημα” είναι η ουσία της πρόκλησης.
Αυτή η προσέγγιση απαιτεί κατανόηση των αναγκών των κατοίκων, τόσο των παλαιότερων όσο και των νεότερων, και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που προάγει την κοινωνική συνοχή.
Ιστορικό Πλαίσιο Της Σύγχρονης Κατάστασης
Η παρούσα κατάσταση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορική πορεία των κτιρίων. Η κατασκευή τους ξεκίνησε το 1933, ως μέρος μιας πολιτικής στέγασης για τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Σχεδιάστηκαν από διακεκριμένους αρχιτέκτονες, με σαφή επιρροή από τη λειτουργικότητα των κτιρίων “B House”, και ολοκληρώθηκαν το 1935.
Αποτελούνται από οκτώ οικοδομικά τετράγωνα, καθένα με πέντε αυτόνομα κτίρια, τα οποία περιλαμβάνουν έξι διαμερίσματα το καθένα. Τα 288 συνολικά διαμερίσματα, με εμβαδόν περίπου 50 τετραγωνικά μέτρα το καθένα, διατέθηκαν με ειδική τιμή, μετά από κλήρωση, σε οικογένειες προσφύγων από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, λίγα χρόνια μετά τον Δεκέμβριο του 1944.
Ωστόσο, η ιστορία τους δεν ήταν πάντα ειρηνική. Το προσφυγικό συγκρότημα βρέθηκε στο μέσο συγκρούσεων, με σημάδια από οβίδες να είναι ορατά ακόμη και σήμερα στους τοίχους πολλών κτιρίων. Με την πάροδο των ετών, η πλειονότητα των αρχικών ιδιοκτητών μετακινήθηκε σε πιο άνετες κατοικίες, οδηγώντας στην παρακμή του συγκροτήματος.
Αυτή η παρακμή, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ανάγκη για στέγαση, οδήγησε στη σημερινή κατάσταση, όπου οι άδειες πλέον κατοικίες επαναπροσδιορίστηκαν για τη φιλοξενία μεταναστών.
Η Προστασία Ως Μνημείο Και Οι Συνέπειές Της
Το 2009, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο χαρακτήρισε το συγκρότημα των Προσφυγικών ως διατηρητέο μνημείο. Αυτή η απόφαση προστατεύει την αρχιτεκτονική του μορφή και την ιστορική του ταυτότητα, αποτρέποντας την κατεδάφιση ή αλλοιώσεις που θα υποβάθμιζαν την αξία του. Ωστόσο, όπως αναφέρεται, αυτή η προστασία δεν επιλύει το ζήτημα της χρήσης του.
Η διατήρηση ενός ιστορικού κτιρίου, ενώ είναι απαραίτητη για την πολιτιστική κληρονομιά, δημιουργεί προκλήσεις όσον αφορά την προσαρμογή του στις σύγχρονες ανάγκες στέγασης και την ενσωμάτωση νέων πληθυσμών. Η πρόκληση είναι να βρεθεί μια ισορροπία μεταξύ της διατήρησης του μνημείου και της διασφάλισης της βιωσιμότητας και της κοινωνικής λειτουργικότητάς του για τους σημερινούς κατοίκους.
Η σημερινή κατάσταση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας είναι ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η ιστορία συναντά το παρόν, πώς ένα μνημείο του παρελθόντος γίνεται σήμερα ένα σπίτι για ανθρώπους που αναζητούν ασφάλεια και ευκαιρίες. Η διαχείριση αυτού του χώρου απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη την ιστορική του αξία, τις ανάγκες των σημερινών κατοίκων και την ευρύτερη κοινωνική του σημασία.
Η μετατροπή τους σε ένα “κανονικό” οικιστικό περιβάλλον, όπου οι άνθρωποι ζουν και αναπτύσσονται, είναι η υπέρτατη πρόκληση και το τελικό ζητούμενο.
` `html
Η Διαχείριση Και Η Αξιοποίηση Από Την Περιφέρεια Αττικής
Η πρόσφατη μεταβίβαση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην Περιφέρεια Αττικής σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη διαχείριση και την αξιοποίησή τους. Η Περιφέρεια, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για αυτό το ιστορικό συγκρότημα, δεσμεύεται να ανταποκριθεί στην “τεράστια ευθύνη να διασώσει και να αξιοποιήσει”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, τα κτίρια αυτά σύμφωνα με την αξία και την ιστορία τους.
Αυτή η ανάληψη ευθύνης γίνεται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου για την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, με στόχο την ανακαίνιση και την αποτελεσματική χρήση των 177 διαμερισμάτων που μεταφέρθηκαν στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου. Η Περιφέρεια Αττικής έχει πλέον στα χέρια της το καθήκον να διαμορφώσει ένα βιώσιμο μέλλον για τα Προσφυγικά, εξασφαλίζοντας ότι θα ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες, ενώ παράλληλα θα τιμούν την ιστορική τους κληρονομιά.
Στρατηγικός Σχεδιασμός Και Οικονομικά Εργαλεία
Η Περιφέρεια Αττικής σκοπεύει να αξιοποιήσει “όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία που διαθέτει” για να ανταποκριθεί στην πρόκληση της ανακαίνισης και αξιοποίησης των Προσφυγικών. Αυτό υποδηλώνει μια προσεκτική και στρατηγική προσέγγιση, η οποία θα βασίζεται στην κινητοποίηση πόρων τόσο από εθνικούς όσο και από ευρωπαϊκούς πόρους, εφόσον είναι εφικτό.
Η ανακαίνιση ενός τόσο μεγάλου και ιστορικού συγκροτήματος απαιτεί σημαντική οικονομική επένδυση, και η Περιφέρεια φαίνεται αποφασισμένη να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους. Ο στόχος είναι να καταστούν τα κτίρια λειτουργικά, ασφαλή και ελκυστικά για διάφορες χρήσεις, συμβάλλοντας παράλληλα στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής.
Η αποτελεσματική διαχείριση αυτών των πόρων και η σωστή κατανομή τους στις διάφορες φάσεις της ανακαίνισης και αξιοποίησης είναι κρίσιμη για την επιτυχία του εγχειρήματος.
Η Διαδικασία Μεταβίβασης Και Η Σημασία Της
Η μεταβίβαση των 177 διαμερισμάτων των Προσφυγικών στην Περιφέρεια Αττικής, μέσω του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου, είναι ένα κομβικό σημείο. Αυτή η ενέργεια σηματοδοτεί την επίσημη αναγνώριση της ανάγκης για ενεργό διαχείριση και ανανέωση του συγκροτήματος. Η προηγούμενη κατάσταση, όπου μεγάλος αριθμός διαμερισμάτων ήταν κενός ή υπολειτουργικός, δεν εξυπηρετούσε ούτε την ιστορική αξία του μνημείου, ούτε τις κοινωνικές ανάγκες.
Με τη μεταβίβαση, η Περιφέρεια αποκτά τη δυνατότητα να προχωρήσει σε ολοκληρωμένες παρεμβάσεις, από την αποκατάσταση των δομικών στοιχείων μέχρι την ανανέωση των εσωτερικών χώρων και την προσαρμογή τους σε νέες χρήσεις. Αυτή η διαδικασία είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι τα Προσφυγικά θα συνεχίσουν να προσφέρουν στέγη και να αποτελούν ένα ζωντανό κομμάτι της πόλης, αντί να παρακμάζουν.
Η Δέσμευση Για Αποτελεσματικότητα
Η Περιφέρεια Αττικής δηλώνει την πρόθεσή της να είναι “όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και αποδοτική” στη διαχείριση των Προσφυγικών. Αυτή η δέσμευση υπογραμμίζει την κατανόηση της σημασίας του έργου και την ανάγκη για άμεση και ουσιαστική δράση. Η αποτελεσματικότητα σε αυτό το πλαίσιο σημαίνει την ταχεία υλοποίηση των σχεδίων, την ορθή διαχείριση των πόρων, την ελαχιστοποίηση των καθυστερήσεων και την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.
Η αποδοτικότητα, από την άλλη πλευρά, αναφέρεται στην επίτευξη των στόχων με τον βέλτιστο τρόπο, αποφεύγοντας σπατάλες και εξασφαλίζοντας ότι κάθε επένδυση θα αποφέρει τα μέγιστα δυνατά οφέλη, τόσο σε επίπεδο υποδομής όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Συνεργασία Και Στρατηγικές Προτεραιότητες
Η διαχείριση των Προσφυγικών δεν είναι ένα μονοδιάστατο έργο. Απαιτεί τη συνεργασία πολλαπλών φορέων, την εκπόνηση λεπτομερών μελετών και την υιοθέτηση στρατηγικών που θα διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συγκροτήματος. Η Περιφέρεια Αττικής, ως ο κύριος φορέας διαχείρισης, θα πρέπει να συνεργαστεί στενά με άλλες αρμόδιες υπηρεσίες, όπως οι αρχαιολογικές υπηρεσίες (λόγω του χαρακτηρισμού τους ως μνημείο), οι πολεοδομικές αρχές, και πιθανώς με κοινωνικούς φορείς και οργανώσεις που ασχολούνται με θέματα στέγασης και κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η χάραξη σαφών στρατηγικών προτεραιοτήτων είναι απαραίτητη. Αυτές οι προτεραιότητες θα πρέπει να περιλαμβάνουν :
- Την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου ανακαίνισης, που θα λαμβάνει υπόψη τις αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες και τις δομικές ανάγκες των κτιρίων.
- Τον προσδιορισμό των χρήσεων που θα φιλοξενηθούν στα Προσφυγικά, εξασφαλίζοντας την ποικιλομορφία και την κοινωνική προσφορά τους.
- Τη διασφάλιση της χρηματοδότησης για όλες τις φάσεις του έργου, από την αρχική μελέτη μέχρι την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων και την έναρξη της λειτουργίας.
- Την ανάπτυξη ενός μηχανισμού διαχείρισης και συντήρησης των κτιρίων, που θα διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη διατήρησή τους.
- Τη δημιουργία ενός πλαισίου για την κοινωνική ενσωμάτωση των κατοίκων, ιδιαίτερα των μεταναστών και προσφύγων που διαμένουν ή θα διαμείνουν στα Προσφυγικά.
Η Περιφέρεια Αττικής, με τη μεταβίβαση αυτή, αναλαμβάνει ένα έργο μεγάλης κλίμακας και σημασίας. Η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να συνδυάσει την αποτελεσματική διαχείριση πόρων, τον στρατηγικό σχεδιασμό και την ευαισθησία στις κοινωνικές ανάγκες, διασφαλίζοντας ότι τα Προσφυγικά θα παραμείνουν ένα ζωντανό και πολύτιμο κομμάτι της Αθήνας.
` `html
Προτάσεις Για Το Μέλλον : Ενοικίαση, Μουσείο Και Άλλες Χρήσεις
Η μεταβίβαση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην Περιφέρεια Αττικής ανοίγει το δρόμο για την εξέταση ποικίλων προτάσεων σχετικά με τη μελλοντική τους αξιοποίηση. Μετά από δεκαετίες όπου η τύχη τους παρέμενε αβέβαιη, και με την πρόσφατη αναγνώρισή τους ως διατηρητέο μνημείο, η Περιφέρεια έχει την ευκαιρία να διαμορφώσει ένα όραμα που θα συνδυάζει την προστασία της ιστορικής τους ταυτότητας με την κάλυψη σύγχρονων κοινωνικών και πολιτιστικών αναγκών.
Οι ιδέες που συζητούνται είναι ποικίλες, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα και τις δυνατότητες του συγκροτήματος, και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα από κοινωνικές δομές μέχρι πολιτιστικούς χώρους και εκπαιδευτικές υποδομές.
Διαφοροποιημένες Χρήσεις Για Κοινωνική Και Πολιτιστική Ανάπτυξη
Μεταξύ των πολλών ιδεών που έχουν τεθεί στο τραπέζι για την αξιοποίηση των προσφυγικών διαμερισμάτων, ξεχωρίζουν προτάσεις που στοχεύουν στην κάλυψη πολλαπλών αναγκών. Μία από τις βασικές προτάσεις είναι η δημιουργία ενός ξενώνα για τους συγγενείς των ασθενών του νοσοκομείου “Άγιος Σάββας”.
Αυτή η χρήση θα προσφέρει πολύτιμη υποστήριξη σε οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές υγειονομικές προκλήσεις, παρέχοντας τους ένα κοντινό και προσιτό κατάλυμα κατά τη διάρκεια της νοσηλείας των αγαπημένων τους. Παράλληλα, υπάρχει η πρόταση για τη δημιουργία ενός μουσείου Μικρασιατικής Μνήμης.
Ένα τέτοιο μουσείο θα αποτελούσε έναν τρόπο να τιμηθεί η ιστορία των προσφύγων που αρχικά κατοίκησαν στα κτίρια, να διατηρηθεί η μνήμη της Μικρασιατικής Καταστροφής και να εκπαιδευτούν οι νεότερες γενιές για αυτό το κομβικό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας. Αυτές οι δύο προτάσεις, αν και διαφορετικές, συνδέονται με την ιστορία και την κοινωνική προσφορά των Προσφυγικών, αναδεικνύοντας την ικανότητά τους να εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς.
Ενοικίαση Και Στέγαση : Πολλαπλές Δυνατότητες
Πέρα από τις πιο εξειδικευμένες χρήσεις, η δυνατότητα της ενοικίασης αναφέρεται ως μία από τις κύριες επιλογές, καλύπτοντας ένα ευρύτερο φάσμα αναγκών. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει :
- Φοιτητικές Εστίες : Η δημιουργία φοιτητικών εστιών είναι μια ελκυστική πρόταση, δεδομένης της αυξημένης ζήτησης για προσιτή στέγαση από φοιτητές, ειδικά σε μια πόλη όπως η Αθήνα. Τα Προσφυγικά, με τη θέση τους και την πιθανή ανακαίνιση, θα μπορούσαν να προσφέρουν ένα ασφαλές και λειτουργικό περιβάλλον για τους νέους φοιτητές.
- Στέγαση για Άστεγους : Η παροχή στέγης σε άτομα που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της αστεγίας είναι μια άλλη σημαντική κοινωνική πρόταση. Η αξιοποίηση κενών διαμερισμάτων για τη φιλοξενία ευάλωτων ομάδων θα μπορούσε να προσφέρει μια λύση στέγασης και ένα πρώτο βήμα για την επανένταξή τους στην κοινωνία.
- Κοινωνική Κατοικία : Γενικότερα, η διαμόρφωση των διαμερισμάτων σε “κοινωνικές κατοικίες” για ευάλωτες ομάδες, όπως μονογονεϊκές οικογένειες, μακροχρόνια άνεργοι ή άτομα με αναπηρία, θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Καλλιτεχνικοί Και Επαγγελματικοί Χώροι
Εκτός από τη στέγαση, τα Προσφυγικά θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν και χώρους που θα προωθούν τη δημιουργικότητα και την επαγγελματική ανάπτυξη. Η πρόταση για τη δημιουργία γραφείων και καλλιτεχνικών εργαστηρίων ανοίγει νέους ορίζοντες. Αυτοί οι χώροι θα μπορούσαν να στεγάσουν νέους καλλιτέχνες, σχεδιαστές, ερευνητές και μικρές επιχειρήσεις, δημιουργώντας ένα δυναμικό περιβάλλον και προωθώντας την καινοτομία.
Η ενοικίαση αυτών των χώρων σε προσιτές τιμές θα μπορούσε να υποστηρίξει την ανάπτυξη της δημιουργικής οικονομίας στην πόλη.
Συνδυαστικές Προσεγγίσεις Και Βιωσιμότητα
Η βέλτιστη αξιοποίηση των Προσφυγικών πιθανόν να περιλαμβάνει έναν συνδυασμό των παραπάνω προτάσεων. Η δημιουργία ενός πολυλειτουργικού συγκροτήματος, όπου θα συνυπάρχουν κατοικίες, πολιτιστικοί χώροι, κοινωνικές δομές και επαγγελματικά εργαστήρια, θα μπορούσε να μεγιστοποιήσει την κοινωνική και οικονομική τους αξία. Για παράδειγμα, ένα μέρος των διαμερισμάτων θα μπορούσε να διατεθεί για κοινωνική κατοικία, ένα άλλο να φιλοξενεί το μουσείο και καλλιτεχνικά εργαστήρια, ενώ κάποια άλλα να μετατραπούν σε φοιτητικές εστίες ή ξενώνες.
Η βιωσιμότητα αυτών των χρήσεων θα πρέπει να διασφαλιστεί μέσω ενός σαφούς μοντέλου διαχείρισης, το οποίο θα περιλαμβάνει τη συντήρηση των κτιρίων, την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων και, ενδεχομένως, τη δημιουργία εσόδων που θα συμβάλουν στη διατήρηση του συγκροτήματος.
Η Σημασία Της Συμμετοχικής Διαδικασίας
Για να επιτευχθεί η πιο αποτελεσματική και αποδεκτή αξιοποίηση, είναι σημαντικό να υπάρξει μια συμμετοχική διαδικασία. Η Περιφέρεια Αττικής θα πρέπει να λάβει υπόψη τις απόψεις των σημερινών κατοίκων, των τοπικών κοινοτήτων, των αρχιτεκτόνων, των ιστορικών και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών.
Ο διάλογος και η διαβούλευση μπορούν να οδηγήσουν σε πιο καινοτόμες και εφαρμόσιμες λύσεις, διασφαλίζοντας ότι η αξιοποίηση των Προσφυγικών θα ανταποκρίνεται πραγματικά στις ανάγκες και τις προσδοκίες.
Η τελική επιλογή των χρήσεων θα πρέπει να βασίζεται σε μια προσεκτική μελέτη σκοπιμότητας, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική, αρχιτεκτονική και κοινωνική διάσταση του συγκροτήματος. Ο στόχος είναι τα Προσφυγικά να μην παραμείνουν απλώς ένα διατηρητέο μνημείο, αλλά να γίνουν ένας ζωντανός, λειτουργικός και πολύτιμος χώρος για την πόλη της Αθήνας, προσφέροντας λύσεις σε σύγχρονες προκλήσεις και τιμώντας παράλληλα την ιστορική τους κληρονομιά.