Ένα εκατομμύριο Αμερικανοί νεκροί: ο αριθμός αυτός συνοδεύει εδώ και δεκαετίες τη συζήτηση για την εισβολή στην Ιαπωνία που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τι απέτρεψαν οι ατομικές βόμβες. Όμως τα επίσημα σχέδια του 1945 δεν προέβλεπαν κάτι τέτοιο. Η πραγματική ιστορία περιλαμβάνει διαφορετικές εκτιμήσεις, πληροφορίες που άλλαζαν γρήγορα και μια κρίσιμη σύγχυση: οι συνολικές απώλειες δεν είναι το ίδιο με τους νεκρούς.
Μια εισβολή σε δύο στάδια
Η επιχείρηση Downfall προέβλεπε αρχικά απόβαση στη νότια Κιούσου την 1η Νοεμβρίου 1945. Στόχος ήταν η κατάληψη αεροδρομίων και λιμανιών που θα υποστήριζαν το επόμενο χτύπημα. Τον Μάρτιο του 1946 θα ακολουθούσε μεγαλύτερη απόβαση στην πεδιάδα γύρω από το Τόκιο. Μόνο για την Κιούσου προβλέπονταν 14 μεραρχίες, περισσότεροι από 750.000 άνδρες και σχεδόν 3.000 πλοία. Δεν θα αποβιβάζονταν όλοι την πρώτη ημέρα, αλλά η κλίμακα της επιχείρησης ήταν πρωτοφανής.
Η Οκινάουα έδειχνε τι μπορούσε να συμβεί
Η πρόσφατη μάχη της Οκινάουα βάραινε στις αποφάσεις. Σε 82 ημέρες, περισσότεροι από 12.500 Αμερικανοί σκοτώθηκαν ή αγνοούνταν. Μαζί με τραυματίες, ασθενείς και περιστατικά εξάντλησης από τη μάχη, οι απώλειες ξεπέρασαν τις 75.000. Περίπου 110.000 Ιάπωνες και επιστρατευμένοι ντόπιοι υπερασπιστές πέθαναν, όπως και δεκάδες χιλιάδες άμαχοι. Η προοπτική παρόμοιων μαχών στα κύρια ιαπωνικά νησιά ήταν τρομακτική.
Τι έλεγαν πραγματικά οι στρατιωτικές εκτιμήσεις
Στη σύσκεψη της 18ης Ιουνίου 1945, ο George Marshall απέφυγε μια συγκεκριμένη πρόβλεψη. Ωστόσο, συνέκρινε τις πρώτες 30 ημέρες στην Κιούσου με τη Λουζόν, όπου οι αμερικανικές απώλειες είχαν φτάσει περίπου τις 31.000. Άλλη επιτελική εκτίμηση υπολόγιζε 193.500 απώλειες, από τις οποίες περίπου 40.000 νεκροί, για τις επιχειρήσεις στην Κιούσου και κατόπιν στην περιοχή του Τόκιο έως τα μέσα του 1946. Αφορούσε μόνο χερσαίες δυνάμεις και προειδοποιούσε ότι ακριβής υπολογισμός ήταν αδύνατος.
Οι μεγαλύτεροι αριθμοί δεν ήταν επίσημα σχέδια
Ο πρώην πρόεδρος Herbert Hoover υποστήριζε ότι μια διαπραγματευμένη λήξη του πολέμου θα έσωζε 500.000 έως ένα εκατομμύριο ζωές. Οι στρατιωτικοί σχεδιαστές χαρακτήρισαν τον αριθμό υπερβολικό για το τότε σχέδιο εκστρατείας. Τον Ιούλιο, ο φυσικός William Shockley πρότεινε μελέτη με ενδεχόμενο 400.000 έως 800.000 Αμερικανών νεκρών. Αυτό όμως ήταν πρόταση για έρευνα, όχι εγκεκριμένη στρατιωτική πρόβλεψη.
Η ιαπωνική άμυνα άλλαζε τα δεδομένα
Η Ιαπωνία προετοίμαζε μια εξαιρετικά αιματηρή υποδοχή, ελπίζοντας να εξασφαλίσει ειρήνη με διαπραγμάτευση και χωρίς κατοχή. Συγκέντρωνε στρατεύματα στην Κιούσου και ετοίμαζε αεροπορικές επιθέσεις αυτοκτονίας εναντίον μεταγωγικών γεμάτων στρατιώτες. Τον Απρίλιο, οι Αμερικανοί υπολόγιζαν περίπου 80.000 υπερασπιστές στη νότια Κιούσου. Στις αρχές Αυγούστου εκτιμούσαν περίπου 320.000. Επομένως, οι εκτιμήσεις του Ιουνίου βασίζονταν σε δεδομένα που ήδη ξεπερνιούνταν.
Τα μετάλλια που έμειναν στις αποθήκες
Με τη λήξη του πολέμου περίσσευαν περίπου 495.000 μετάλλια Purple Heart, τα οποία απονέμονταν σε τραυματίες και πεσόντες. Το απόθεμα χρησιμοποιήθηκε στην Κορέα, στο Βιετνάμ και για πολλές δεκαετίες αργότερα. Είναι μια εντυπωσιακή ένδειξη της προετοιμασίας για μεγάλες απώλειες. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι αναμένονταν μισό εκατομμύριο νεκροί: ένα απόθεμα μεταλλίων δεν αποτελεί πρόβλεψη θανάτων.
Πώς καθιερώθηκε το ένα εκατομμύριο
Το 1947, ο πρώην υπουργός Πολέμου Henry Stimson έγραψε ότι η εισβολή ενδεχομένως θα κόστιζε πάνω από ένα εκατομμύριο αμερικανικές απώλειες. Αργότερα, οι διατυπώσεις του Harry Truman μεταβλήθηκαν: από εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες πέρασαν σε έως ένα εκατομμύριο και, στα απομνημονεύματά του, σε μισό εκατομμύριο αμερικανικές ζωές. Στη δημόσια μνήμη, οι απώλειες μετατράπηκαν σταδιακά σε νεκρούς, παρότι οι όροι δεν είναι ισοδύναμοι.
Το κόστος εξαρτάται από το ποιους μετράμε
Ένα εκατομμύριο Αμερικανοί νεκροί ήταν σχεδόν σίγουρα υπερβολική εκτίμηση. Αν όμως συνυπολογιστούν Ιάπωνες στρατιώτες και άμαχοι, αιχμάλωτοι και πληθυσμοί της κατεχόμενης Ασίας, ένα εκατομμύριο συνολικοί θάνατοι από την παράταση του πολέμου φαίνεται πιθανό ενδεχόμενο — όχι τεκμηριωμένη πρόβλεψη του 1945. Ο αποκλεισμός, οι βομβαρδισμοί και η πείνα επίσης κόστιζαν ζωές. Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι κανείς δεν γνώριζε πότε θα παραδιδόταν η Ιαπωνία ούτε πόσο θα κόστιζε κάθε επιλογή.
Αν βρήκατε ενδιαφέρουσα την ιστορία πίσω από τους αριθμούς, μπορείτε να μοιραστείτε το άρθρο και να εξερευνήσετε άλλα σχετικά κείμενα στην ιστοσελίδα μας.