Φανταστείτε ότι κάθεστε με έναν φίλο σας για καφέ και σας ρωτά: “Αν είχε κερδίσει ο Χίτλερ, πώς θα ήταν σήμερα η Ευρώπη;”. Η ερώτηση ακούγεται απλή, αλλά η απάντηση είναι ένας περίπλοκος λαβύρινθος από αντιφατικά σχέδια, αλλαγές πολιτικής και ιδεολογικές φαντασιώσεις. Στην πραγματικότητα, οι Ναζί δεν είχαν ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο σχέδιο για κάθε χώρα. Όπως θα δούμε, τα πλάνα τους για τη Δύση, τη Βόρεια Ευρώπη, τα Βαλκάνια και αλλού ήταν συχνά ασαφή, διχασμένα και άλλαζαν ανάλογα με τις στρατιωτικές εξελίξεις. Ας ταξιδέψουμε λοιπόν σε αυτό το εναλλακτικό σενάριο και ας δούμε τι μπορεί να σήμαινε για την ήπειρό μας.
Μια “Νέα Τάξη” στη Δύση: από προτεκτοράτα έως συνομοσπονδίες
Στο μυαλό του Χίτλερ, η κύρια αναζήτηση για “βιώσιμο χώρο” (Lebensraum) ήταν στην Ανατολή. Όμως, η γρήγορη κατάκτηση της Δύσης τον ανάγκασε να σκεφτεί τι θα έκανε με τις χώρες εκεί. Η λύση ονομαζόταν “Νέα Τάξη”, αλλά ήταν εξαιρετικά ασαφής. Ορισμένες χώρες θεωρούνταν “γερμανικές” και προορίζονταν για ενσωμάτωση στο Ράιχ, όπως η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ελβετία. Η Δανία, που συνεργάστηκε σιωπηρά, θα γινόταν ένα “υπόδειγμα προτεκτοράτο”, ενώ η Νορβηγία του Κουίσλινγκ θα παρέμενε μια δορυφορική χώρα.
Στη Βέλγιο, η κατάσταση ήταν πιο περίπλοκη. Οι Ναζί υποστήριζαν τους φλαμανδικούς εθνικιστές, που ήθελαν ένωση με την Ολλανδία ή ενσωμάτωση στη Γερμανία. Ο Χίτλερ τους θεωρούσε πιο “γερμανούς” και σκληρούς. Από την άλλη, υπήρχαν και γαλλόφωνοι φασίστες (όπως το κόμμα Rex) που ήθελαν μια ενωμένη Βελγία. Το πιθανότερο σενάριο ήταν μια διχοτόμηση: η Φλάνδρα να ενσωματωθεί και η Βαλλονία να γίνει ένα μικρό γαλλόφωνο κράτος-δορυφόρος.
Η Γαλλία: διάσπαση, συνομοσπονδία και η επιστροφή της Βουργουνδίας
Εδώ τα σχέδια ήταν ιδιαίτερα αντιφατικά. Αρχικά, ο Χίτλερ φαινόταν να θέλει να διατηρήσει μια δορυφορική Γαλλία του Βισύ, η οποία θα ανακτούσε τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χώρας μετά τον πόλεμο. Ωστόσο, άλλοι ηγέτες, όπως ο Γκέρινγκ και ο Χίμλερ, είχαν πιο ριζοσπαστικές ιδέες. Μιλούσαν για τη δημιουργία ανεξάρτητων κρατιδίων στην Βρετάνη και τη Βουργουνδία, ενώ η βόρεια Γαλλία θα μπορούσε να “γερμανικοποιηθεί”. Ο Γκέμπελς μάλιστα δήλωνε ότι η Γαλλία θα επέστρεφε στα σύνορά της του 1500, με τη Βουργουνδία να γίνεται ξανά μέρος του Γερμανικού Ράιχ.
Ταυτόχρονα, υπήρχε και η ιδέα μιας Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας, μιας πρώιμης μορφής ΕΕ υπό γερμανική ηγεμονία, όπου χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και ακόμα και η εχθρική Ελβετία θα ενώνονταν σε μια οικονομική και στρατιωτική ένωση. Ο Χίτλερ αρχικά απαξίωνε την ιδέα, αλλά αργότερα άλλαζε γνώμη, αναφέροντας ως πρότυπο την Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Ήταν μια συνεχής διαμάχη μεταξύ των διαφορετικών παρατάξεων εντός του ναζιστικού καθεστώτος.
Η Βόρεια Ευρώπη και το αδιέξοδο με τη Βρετανία
Για τη Σουηδία, οι απόψεις διίστανταν. Ο Γκέρινγκ πίστευε ότι θα γινόταν “η Βαυαρία του Βορρά”, ενσωματωμένη στο Ράιχ. Ο Χίμλερ και ο Γκέμπελς μετάνιωναν που δεν την είχαν εισβάλει. Το πιθανότερο είναι ότι θα γινόταν ένα δορυφορικό κράτος. Η Βρετανία ήταν το μεγάλο αδιέξοδο. Ο Χίτλερ τη восхищался και ελπίζε σε συμμαχία, προσφέροντας ακόμα και ελεύθερο έλεγχο της Ινδίας σε αντάλλαγμα την εγκατάλειψη της Ευρώπης. Όταν αυτό απέτυχε, σκέφτηκε διάφορα σενάρια: από την εγκατάσταση του πρώην βασιλιά Εδουάρδου Η’ ως μαριονέτα, έως το σχέδιο “Operation Sea Lion” για εισβολή. Ορισμένοι, όπως ο Χίμλερ, είχαν σκοτεινότερες προθέσεις, μιλώντας για εκτόπιση ή ακόμα και εξόντωση μεγάλου μέρους του βρετανικού πληθυσμού. Η Σκωτία και η Ιρλανδία θεωρούνταν πιθανά ερείσματα για δημιουργία αντι-βρετανικών κελτικών κρατών, αλλά τα κινήματα υποστήριξης ήταν πολύ αδύναμα.
Η Νότια Ευρώπη και οι ασταθείς σύμμαχοι
Η Ισπανία του Φράνκο ζητούσε πάρα πολλά (όπως το Γαλλικό Μαρόκο) για να μπει στον Άξονα, και ο Χίτλερ φοβόταν μια “Λατινική Ένωση” (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία) που θα μπορούσε να τον ανταγωνιστεί. Η Πορτογαλία του Σαλαζάρ θα παρέμενε ουδέτερη, αλλά οι Ναζί επιθυμούσαν τα νησιά της στον Ατλαντικό (Αζόρες). Όσο για την Ιταλία, τα πράγματα άλλαξαν δραματικά μετά την πτώση του Μουσολίνι. Οι Ναζί θεωρούσαν τον βορρά Ιταλίας “καθαρά γερμανικό” και σχεδίαζαν να ενσωματώσουν περιοχές όπως το Τριέστε, τη Βενετία και τη νότια Ελβετία. Ο Μουσολίνι, αν επανερχόταν, θα κυβερνούσε ένα μικρό κράτος-μαριονέτα στη νότια Ιταλία.
Τα Βαλκάνια: ένα παζλ εθνικοτήτων και προδοσιών
Αυτή ήταν ίσως η πιο περίπλοκη περιοχή. Η Ρουμανία του Αντονέσκου ήταν ο αγαπημένος σύμμαχος του Χίτλερ στα Βαλκάνια, και πιθανόν θα του επέτρεπε να κατακτήσει την Ουγγαρία σε έναν μελλοντικό πόλεμο, καθώς οι Ούγγροι θεωρούνταν αναξιόπιστοι. Η Βουλγαρία επίσης θεωρούνταν αδύναμη και φιλο-σλαβική. Στη Γιουγκοσλαβία, τα πλάνα ήταν ιδιαίτερα βάναυσα. Η Κροατία θεωρούνταν “Αρία” και “Γοτθικής” καταγωγής, και θα παρέμενε ένα ανεξάρτητο φασιστικό κράτος. Η Σερβία όμως ήταν για τον Χίτλερ εχθρική. Το Βελιγράδι θα γινόταν μια γερμανική φρουριακή πόλη, και ο Δούναβης θα μετατρεπόταν σε “γερμανικό ποτάμι”, ένα οικονομικό αρτηρία που θα ένωνε την καρδιά της Ευρώπης με τη Μαύρη Θάλασσα. Οι Γερμανοί σχεδίαζαν ακόμα και να εγκαταστήσουν αποίκους κατά μήκος του ποταμού.
Η Ελλάδα και η Τουρκία: μια ασαφής μελλοντική σχέση
Για την Ελλάδα, υπήρχε ειρωνικά ένας ιδεολογικός σεβασμός λόγω της αρχαίας ιστορίας της, που οι Ναζί προσπάθησαν να συνδέσουν με τη “γερμανική πνευματικότητα”. Ωστόσο, δεν υπήρχαν σαφή σχέδια για την ώριμη μεταπολεμική περίοδο, πέρα από το ότι ήταν μια κατεχόμενη χώρα που είχε διαμελιστεί. Η πεισματώδης αντίσταση των Ελλήνων, ωστόσο, ήταν ένα από τα πράγματα που ο Χίτλερ δεν πρόβλεψε και που του στοίχισαν ακριβά. Η Τουρκία θεωρούνταν ως πιθανός μελλοντικός σύμμαχος έναντι της Σοβιετικής Ένωσης, και η γερμανική επιρροή θα επεκτεινόταν προς τα εκεί μέσω της κοιλάδας του Δούναβη.
Συμπέρασμα: ένα χαοτικό όνειρο βασισμένο στη βία
Όπως φαίνεται, δεν υπήρχε ένα ενιαίο σχέδιο, αλλά μια συλλογή συχνά αντιφατικών οραμάτων που άλλαζαν με τα συναισθήματα και τις στρατηγικές ανάγκες της στιγμής. Η “Νέα Τάξη” θα βασιζόταν σε ένα μείγμα άμεσης γερμανικής κυριαρχίας, φασιστικών κρατών-μαριονετών, εθνοτικών διαμελισμών και μιας χαλαρής οικονομικής ένωσης υπό γερμανικό έλεγχο. Ήταν ένα όνειρο βασισμένο στην καθαρή βία, στον ρατσισμό και στην ασταθή ισορροπία μεταξύ των φανατικών ηγετών του Ράιχ. Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα ήταν μια Ευρώπη σκλαβωμένων εθνών, μερικά από τα οποία θα είχαν σβήσει εντελώς από το χάρτη, και όπου ο Δούναβης θα ρέυσε μόνο για το όφελος του Βερολίνου.
Γνώριζες όλες αυτές τις λεπτομέρειες για τα σχέδια του Χίτλερ; Αν σου φάνηκε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο, μπορείς να το μοιραστείς με όσους αγαπούν την ιστορία. Επισκέψου και τις άλλες αναρτήσεις στον ιστότοπό μας για περισσότερα βαθιά ιστορικά θέματα!