Στην Αϊτή, η καθημερινότητα μπορεί να σημαίνει μια επικίνδυνη διαδρομή για λίγο φαγητό, μια νύχτα μακριά από το σπίτι ή τον φόβο μιας επίθεσης. Οι συμμορίες ελέγχουν μεγάλο μέρος της πρωτεύουσας, Πορτ-ο-Πρενς, και η κυβέρνηση έχει στραφεί σε Αμερικανούς ιδιώτες μαχητές για βοήθεια. Ελικόπτερα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ξένοι πρώην στρατιωτικοί ενισχύουν την αστυνομία. Όμως, η μεγαλύτερη δύναμη πυρός δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε ασφάλεια για όλους, ενώ οι απώλειες αμάχων προκαλούν σοβαρά ερωτήματα.
Χωριά που απελευθερώνονται και χάνονται ξανά
Στην ορεινή περιοχή του Κενσκόφ, έξω από την πρωτεύουσα, η αστυνομία προσπαθεί να ανακαταλάβει μικρούς οικισμούς. Η προέλαση γίνεται αργά, μέσα σε ομίχλη, πυροβολισμούς και οδοφράγματα. Οι συμμορίες είχαν εκδιωχθεί, αλλά επέστρεψαν, σκοτώνοντας και απάγοντας κατοίκους ως αντίποινα. Σε ορισμένα σημεία, άνθρωποι έσπευσαν πίσω σε δρόμους και σπίτια που είχαν να δουν δύο χρόνια. Η επιστροφή τους, όμως, κράτησε λίγο: οι αστυνομικοί τούς ζήτησαν να φύγουν ξανά, φοβούμενοι νέα επίθεση. Η ανακατάληψη μιας περιοχής δεν εγγυάται ότι οι κάτοικοι μπορούν να παραμείνουν εκεί.
Τι προσφέρει η ιδιωτική στρατιωτική βοήθεια
Η ιδιωτική επιχείρηση προσθέτει δυνατότητες που οι τοπικές δυνάμεις δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν: μεταφορά ειδικών μονάδων με ελικόπτερα, εναέρια επιτήρηση και ταχύτερη υποστήριξη στις συγκρούσεις. Ξένοι μαχητές επιχειρούν μαζί με εξειδικευμένους Αϊτινούς αστυνομικούς, ενώ μη επανδρωμένα αεροσκάφη παρακολουθούν περιοχές και πλήττουν στόχους. Σύμφωνα με πηγή της κοινής δύναμης, πραγματοποιήθηκαν περισσότερα από 2.000 πλήγματα μέσα σε έναν χρόνο, εναντίον διαφορετικών στόχων. Ένα από αυτά αποδόθηκε σε εγκατάσταση όπου, κατά την ίδια πηγή, οι συμμορίες κατασκεύαζαν βόμβες μολότοφ.
Ένα συμβόλαιο με οικονομικά κίνητρα
Το ακριβές ετήσιο κόστος της επιχείρησης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αν και εκτιμάται σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Η συμφωνία προβλέπει επίσης αμοιβή ίση με το 10% των πρόσθετων τελωνειακών εσόδων, εφόσον η αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου αποφέρει περισσότερες εισπράξεις. Η ιδιωτική δύναμη συνδέεται με τον ιδρυτή της Blackwater, εταιρείας που είχε βρεθεί στο επίκεντρο επικρίσεων για απώλειες αμάχων στο Ιράκ. Οι δεσμοί του με εκείνη την εταιρεία έχουν πλέον διακοπεί, αλλά το παρελθόν αυτό παραμένει μέρος της συζήτησης για τη δράση ιδιωτικών στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Αποτελέσματα χωρίς καθαρή έξοδο από την κρίση
Ο στόχος να ανοίξουν βασικοί δρόμοι μέσα σε έναν χρόνο δεν επιτεύχθηκε. Παράλληλα, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η επέκταση των συμμοριών στην πρωτεύουσα έχει ανακοπεί, ακόμη και αντιστραφεί σε ορισμένα σημεία. Δεν έχουν, ωστόσο, σκοτωθεί σημαντικοί αρχηγοί τους. Η στρατηγική της ιδιωτικής επιχείρησης δίνει βάρος στη μείωση των ένοπλων μελών και στην υποστήριξη της αστυνομίας. Το ουσιαστικό κριτήριο επιτυχίας παραμένει απλό: να μπορεί κάποιος να πάει στη δουλειά του χωρίς να κινδυνεύει από φόνο, βιασμό, ληστεία ή εκβιασμό.
Μια πρωτεύουσα με αποκλεισμένες διεξόδους
Στο κέντρο της πόλης, κάτοικοι περνούν ανάμεσα σε λύματα και σκουπίδια για να φτάσουν σε εργασία ή τρόφιμα και επιστρέφουν το βράδυ στις συνοικίες που ελέγχουν οι συμμορίες. Γύρω από το λιμάνι, ένοπλοι επιβάλλουν χρεώσεις στα φορτηγά. Το βασικό αεροδρόμιο παραμένει σχεδόν έρημο, καθώς μπορούν να πυροβολούν αεροσκάφη από θέσεις κοντά στον βόρειο τοίχο του. Η διεθνής δύναμη καταστολής των συμμοριών, με εντολή του ΟΗΕ, διαθέτει μόλις περίπου το ένα τρίτο της προβλεπόμενης δύναμής της.
Εκτοπισμός, πείνα και παιδιά μέσα στη βία
Περίπου 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους. Πολλοί βρίσκουν καταφύγιο σε ασφυκτικά γεμάτους χώρους, ενώ η επισιτιστική βοήθεια φτάνει σε ορισμένες περιοχές μόνο με την άδεια των συμμοριών. Η βία παγιδεύει και παιδιά: δύο ανήλικοι που είχαν υπηρετήσει διαφορετικές συμμορίες περιέγραψαν ότι εξαναγκάστηκαν να σκοτώσουν. Η άρνηση, όπως εξήγησαν, μπορούσε να σημάνει τον δικό τους θάνατο. Οι μαρτυρίες τους αποτυπώνουν έναν μηχανισμό εξαναγκασμού που αφήνει βαθιά ενοχή και φόβο.
Οι άμαχοι πληρώνουν και τις επιχειρήσεις
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περισσότεροι από τους μισούς από τους 5.700 νεκρούς ή τραυματίες της χρονιάς που εξετάζεται επλήγησαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων κατά των συμμοριών. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι ήταν άμαχοι. Ωστόσο, οργανώσεις δικαιωμάτων καταγγέλλουν θανάτους αμάχων από εναέρια πλήγματα. Σε ένα περιστατικό, τον Σεπτέμβριο της προηγούμενης χρονιάς, επίθεση που δεν πέτυχε τον αρχηγό συμμορίας στον οποίο στόχευε σκότωσε οκτώ παιδιά. Η ιδιωτική επιχείρηση υποστηρίζει ότι προηγούνται πολλές ώρες επιτήρησης, αναγνωρίζοντας πάντως ότι τα λάθη δεν αποκλείονται. Η ανάγκη αντιμετώπισης των συμμοριών συνυπάρχει με την ανάγκη προστασίας όσων βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσά τους.
Μια αφορμή για περισσότερη ενημέρωση
Γνωρίζατε αυτή την πλευρά της κρίσης στην Αϊτή; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα μας για περισσότερα σχετικά θέματα.