Η αποστολή τεσσάρων αγνοούμενων τεχνικών αεροπορίας έχει εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη στρατιωτική επιχείρηση για το Ελ Σαλβαδόρ. Μετά την ενέδρα που δέχθηκαν σε περιοχή ελεγχόμενη από συμμορίες, ανατολικά του Πορτ-ο-Πρενς, ο πρόεδρος Nayib Bukele άρχισε να στέλνει ενισχύσεις στην Αϊτή. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι μόνο η τύχη των τεσσάρων ανδρών. Είναι και το κατά πόσο η υπόσχεσή του να συντρίψει τις συμμορίες μπορεί να οδηγήσει τη χώρα του σε μια σύγκρουση χωρίς εύκολη έξοδο.
Μια μικρή χώρα, μια μεγάλη στρατιωτική δέσμευση
Σύμφωνα με την αϊτινή εφημερίδα Le Nouvelliste, περίπου 450 στρατιώτες είχαν αναπτυχθεί μέχρι το Σάββατο που περιγράφεται στις σχετικές αναφορές. Οι πτήσεις μεταφοράς προσωπικού και εξοπλισμού συνεχίστηκαν, χωρίς επίσημη ανακοίνωση για το συνολικό μέγεθος της δύναμης. Ο Bukele δεν διέψευσε δημοσίευμα για 3.000 στρατιώτες, αλλά ο αριθμός αυτός δεν παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένος. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για σημαντική δέσμευση για μια χώρα περίπου έξι εκατομμυρίων κατοίκων, με περίπου 25.000 εν ενεργεία στρατιωτικούς.
Το ιστορικό βάρος της Αϊτής
Η σημερινή κρίση συνδέεται τόσο με την εσωτερική διαφθορά όσο και με μια μακρά ιστορία ξένων παρεμβάσεων. Το 1825, η Γαλλία επέβαλε στην Αϊτή αποζημίωση 150 εκατομμυρίων φράγκων για πρώην ιδιοκτήτες σκλάβων που είχαν χάσει την περιουσία τους μετά την επιτυχημένη εξέγερση. Η χώρα εξακολουθούσε να πληρώνει τόκους στις αρχές του 20ού αιώνα. Ακολούθησε η αμερικανική κατοχή, που διήρκεσε μέχρι το 1934 και περιλάμβανε στρατιωτική διοίκηση και καταναγκαστική εργασία για έργα υποδομής.
Οι παρεμβάσεις δεν έφεραν μόνιμη σταθερότητα
Το 1994, οι Ηνωμένες Πολιτείες επενέβησαν για την απομάκρυνση της στρατιωτικής χούντας και την επιστροφή του εκλεγμένου Jean-Bertrand Aristide. Το 2004, όμως, ο ίδιος απομακρύνθηκε από τη χώρα με αμερικανική και καναδική παρέμβαση, την οποία χαρακτήρισε πραξικόπημα. Μεταγενέστερα έγγραφα και δηλώσεις Γάλλων διπλωματών ενίσχυσαν την εκδοχή της προσχεδιασμένης ανατροπής του. Η διαδοχή αμφισβητούμενων πολιτικών διαδικασιών συνεχίστηκε, μέχρι τη δολοφονία του προέδρου Jovenel Moïse τον Ιούλιο του 2021.
Όταν οι συμμορίες καλύπτουν το κενό του κράτους
Μέχρι τότε, οι κρατικοί θεσμοί είχαν ουσιαστικά καταρρεύσει και συμμορίες είχαν καταλάβει τμήματα της πρωτεύουσας. Ο Ariel Henry ανέλαβε την εξουσία χωρίς επικύρωση του διορισμού του από αϊτινό θεσμό, στηριζόμενος σε δήλωση μιας διεθνούς ομάδας πρεσβευτών. Καθώς η κατάσταση επιδεινωνόταν, ζήτησε στα τέλη του 2022 διεθνή βοήθεια ασφαλείας. Η αποστολή υπό την ηγεσία της Κένυας, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθυστέρησε σχεδόν δύο χρόνια να αναπτυχθεί και αντιμετώπισε ελλείψεις προσωπικού και χρόνια χρηματοδοτικά προβλήματα.
Πώς βρέθηκαν εκεί οι Σαλβαδοριανοί τεχνικοί
Τον Σεπτέμβριο του 2025, το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε την αναβάθμιση της αποστολής σε δύναμη καταστολής των συμμοριών, με υψηλότερο όριο προσωπικού και πιο άμεση υλικοτεχνική υποστήριξη του ΟΗΕ. Το Ελ Σαλβαδόρ συμμετείχε με περίπου 80 στρατιωτικούς, κυρίως σε μονάδα αεροδιακομιδών. Στις 18 Οκτωβρίου, τέσσερις τεχνικοί έπεσαν σε ενέδρα επιστρέφοντας στη βάση τους. Διέφυγαν από το όχημά τους, αλλά στη συνέχεια χάθηκε η επικοινωνία. Εκπρόσωπος της διεθνούς δύναμης δήλωσε ότι θεωρούνταν αιχμάλωτοι συμμοριών.
Η απειλή του Bukele και η αβεβαιότητα
Ο Bukele προειδοποίησε μέσω του X ότι, αν οι τέσσερις δεν επέστρεφαν ζωντανοί, θα εξουδετέρωνε τις συμμορίες της Αϊτής, όπως είχε κάνει στο Ελ Σαλβαδόρ. Παράλληλα, άρχισε να στέλνει ειδικές δυνάμεις. Αργότερα, ο αρχηγός συμμορίας Wilson Joseph ισχυρίστηκε ότι οι τεχνικοί είχαν πεθάνει εξαιτίας ενός «λάθους». Μη κυβερνητική οργάνωση ανακοίνωσε ότι είχε παραδώσει τέσσερις σορούς στη σαλβαδοριανή αποστολή, αλλά ο Bukele αρνήθηκε ότι ανήκαν στους αγνοουμένους. Η τύχη τους παραμένει αδιευκρίνιστη, ενώ αναφέρονται συγκρούσεις στρατιωτών με συμμορίες.
Το δύσκολο ερώτημα της επόμενης ημέρας
Οι συμμορίες της Αϊτής διαθέτουν όπλα, χρηματοδότηση και έχουν αποδειχθεί δύσκολο να εκτοπιστούν. Η επιτυχία του Bukele απέναντι στις συμμορίες της δικής του χώρας δεν εγγυάται αντίστοιχο αποτέλεσμα στην Αϊτή. Υπάρχουν αναφορές για αμερικανική υποστήριξη, χωρίς αυτό να αναιρεί τον κίνδυνο μεγάλου ανθρώπινου και οικονομικού κόστους. Ακόμη και μια στρατιωτική νίκη αφήνει ανοιχτό το βασικό ερώτημα: ποιος θα καλύψει το κενό εξουσίας, ώστε να μην ακολουθήσει νέος κύκλος αστάθειας;
Γνωρίζατε το ιστορικό αυτής της κρίσης; Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείτε να το μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στον ιστότοπο για περισσότερα σχετικά θέματα.