Στην ελληνική μυθολογία, ο θάνατος δεν σημαίνει πάντα το τέλος μιας τιμωρίας. Για τον Τιτυό, έναν γίγαντα που συνδέεται με την Εύβοια και τη Φωκίδα, ήταν μόνο η αρχή. Η επίθεσή του στη Λητώ, μητέρα του Απόλλωνα και της Άρτεμης, προκάλεσε την άμεση επέμβαση των θεών. Όμως η πιο τρομακτική πλευρά της ιστορίας του βρίσκεται στον Κάτω Κόσμο: εκεί, ακινητοποιημένος στο έδαφος, πρόσφερε το συκώτι του σε όρνεα, χωρίς το μαρτύριό του να τελειώνει ποτέ.
Μια καταγωγή με διαφορετικές εκδοχές Η καταγωγή του Τιτυού δεν παρουσιάζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις αρχαίες πηγές. Στην Οδύσσεια αναφέρεται ως γιος της Γαίας, ενώ άλλες παραδόσεις τον θέλουν παιδί του Δία και της Ελάρας, κόρης του Ορχομενού. Σύμφωνα με τη Βιβλιοθήκη του Απολλοδώρου, ο Δίας έκρυψε την Έλαρα κάτω από τη γη επειδή φοβόταν την Ήρα. Εκεί γεννήθηκε ο τεράστιος γιος τους. Στα Αργοναυτικά, η Έλαρα αναφέρεται ως μητέρα του, αλλά η Γαία συνδέεται επίσης με τη γέννηση και την ανατροφή του.
Η επίθεση στον δρόμο προς τους Δελφούς Το βασικό επεισόδιο του μύθου εκτυλίσσεται όταν η Λητώ κατευθύνεται προς την Πυθώ, δηλαδή τους Δελφούς, περνώντας από τον Πανοπέα. Ο Τιτυός επιχειρεί να της ασκήσει σεξουαλική βία και εκείνη καλεί τα παιδιά της για βοήθεια. Σε μια παραλλαγή που παραδίδει ο Υγίνος, πίσω από την επίθεση βρίσκεται η Ήρα, η οποία διατάζει τον γίγαντα να επιτεθεί στη Λητώ επειδή είχε ενωθεί με τον Δία. Η θεϊκή αντιπαλότητα αποκτά έτσι άμεση θέση στην ιστορία.
Ποιος σκότωσε τον γίγαντα; Οι αρχαίες αφηγήσεις συμφωνούν στην ήττα του Τιτυού, αλλά διαφέρουν ως προς εκείνον που τον σκοτώνει. Σε ορισμένες, ο Απόλλωνας και η Άρτεμη τον χτυπούν μαζί με τα βέλη τους. Ο Πίνδαρος και ο Καλλίμαχος δίνουν έμφαση στην Άρτεμη, ενώ άλλες περιγραφές προβάλλουν τον Απόλλωνα ως σωτήρα της μητέρας του. Ο Υγίνος, αντίθετα, αποδίδει τον θάνατο στον κεραυνό του Δία. Οι διαφορές αυτές χρειάζεται να διατηρούνται, αντί να ενώνονται σε μία δήθεν μοναδική εκδοχή.
Το μαρτύριο που δεν τελείωνε Η πιο γνωστή εικόνα του Τιτυού προέρχεται από την Οδύσσεια. Ο Οδυσσέας τον βλέπει στον Κάτω Κόσμο πεσμένο στο έδαφος, με δύο όρνεα να κατατρώγουν το συκώτι του. Δεν μπορεί να τα απομακρύνει με τα χέρια του. Σε άλλες περιγραφές τονίζεται ότι το συκώτι ανανεώνεται διαρκώς, εξασφαλίζοντας τη συνέχεια της τιμωρίας. Ο Βιργίλιος περιγράφει ένα τεράστιο όρνεο, ενώ ο Υγίνος αναφέρει φίδι και αναγέννηση του ήπατος με τη νέα σελήνη. Στη Βιβλιοθήκη, πάλι, τα όρνεα τρέφονται από την καρδιά του.
Ένα σώμα πέρα από τα ανθρώπινα μέτρα Το τεράστιο μέγεθος του Τιτυού αποτελεί σταθερό στοιχείο των περιγραφών του. Το σώμα του απλώνεται σε μια έκταση που οι παρατιθέμενες μεταφράσεις αποδίδουν ως εννέα πλέθρα ή εννέα άκρα γης. Η βασική εικόνα είναι σαφής: πρόκειται για ένα πλάσμα ασύλληπτων διαστάσεων. Ακόμη κι αυτή η σωματική δύναμη, όμως, δεν του επιτρέπει να αντισταθεί στην τιμωρία. Ο Στάτιος χρησιμοποιεί αργότερα τον Τιτυό ως μέτρο σύγκρισης για το τρομερό μέγεθος ενός παλαιστή.
Ίχνη στην Εύβοια και στη Φωκίδα Ο Τιτυός συνδέεται και με συγκεκριμένους τόπους. Ο Παυσανίας αναφέρει έναν μεγάλο τάφο κοντά στον Πανοπέα, ο οποίος παρουσιαζόταν ως δικός του. Ο Στράβων μνημονεύει στην Εύβοια ένα σπήλαιο που ονομαζόταν Ελάριον, από την Έλαρα, καθώς και ηρώο του Τιτυού και τιμές προς αυτόν. Καταγράφει επίσης μια διαφορετική προσέγγιση: ο Τιτυός εμφανίζεται ως βίαιος και άνομος τοπικός άρχοντας, τον οποίο εξόντωσε ο Απόλλωνας όταν έφτασε στην περιοχή.
Η ιστορία του στην αρχαία τέχνη Η σύγκρουση αποτυπώθηκε σε αθηναϊκά ερυθρόμορφα αγγεία του πέμπτου αιώνα π.Χ., αλλά και σε γλυπτές παραστάσεις. Ο Παυσανίας περιγράφει στους Δελφούς αφιέρωμα των Κνιδίων με τη Λητώ και τα παιδιά της να τοξεύουν τον ήδη τραυματισμένο γίγαντα. Αντίστοιχη σκηνή υπήρχε στον θρόνο του Απόλλωνα στις Αμύκλες. Στα Αργοναυτικά, το επεισόδιο εμφανίζεται ακόμη και πάνω στον μανδύα του Ιάσονα: ο Απόλλωνας σημαδεύει τον Τιτυό, που τραβά τη Λητώ από το πέπλο.
Μια ιστορία για τα όρια και την τιμωρία Ο μύθος συνδέει την επίθεση στη Λητώ με μια αδιάκοπη συνέπεια. Ο Πίνδαρος μάλιστα συνοδεύει την πτώση του γίγαντα με προειδοποίηση για τα όρια της ερωτικής επιθυμίας. Γνώριζες την ιστορία του Τιτυού; Αν τη βρήκες ενδιαφέρουσα, μπορείς να τη μοιραστείς και να περιηγηθείς στον ιστότοπο για περισσότερες ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας.