Πριν συνδεθούν οι Δελφοί με τον Απόλλωνα, το μαντείο τους είχε έναν τρομερό φύλακα: τον Πύθωνα, ένα γιγάντιο φίδι που προκαλούσε φόβο στους ανθρώπους. Η σύγκρουσή του με τον θεό αποτελεί έναν μύθο με πολλές διαφορετικές εκδοχές. Άλλοτε παρουσιάζεται ως μάχη για την κατοχή του ιερού και άλλοτε ως εκδίκηση για την καταδίωξη της Λητώς, μητέρας του Απόλλωνα. Οι αρχαίες αφηγήσεις συνδέουν τον θάνατό του με ονομασίες, αγώνες, μουσικές συνθέσεις και τελετές καθαρμού.
Ο φύλακας του μαντείου Ο Πύθων περιγράφεται συνήθως ως παιδί της Γαίας, τοποθετημένο στους Δελφούς για να προστατεύει το μαντείο. Κατοικούσε στον Παρνασσό, μέσα σε σπηλιές ή κοντά στις πηγές της περιοχής. Σύμφωνα με μία αφήγηση, όταν ο Απόλλωνας έφτασε εκεί, τους χρησμούς έδινε ακόμη η Θέμιδα. Το φίδι προσπάθησε να εμποδίσει τον θεό να πλησιάσει το μαντικό άνοιγμα. Ο Απόλλωνας το σκότωσε με τα βέλη του και ανέλαβε τον έλεγχο του ιερού.
Ένα τέρας με διαφορετικές μορφές Οι πηγές δεν συμφωνούν ούτε για το φύλο ούτε για την εμφάνιση του πλάσματος. Ο Πύθων εμφανίζεται άλλοτε ως αρσενικό φίδι και άλλοτε ως θηλυκή δράκαινα, ενώ συναντάται και με το όνομα Δελφύνη. Στον ομηρικό ύμνο προς τον Απόλλωνα, η δράκαινα βλάπτει ανθρώπους και κοπάδια και ανατρέφει τον Τυφάονα, τον οποίο της παραδίδει η Ήρα. Σε ορισμένες παραστάσεις συνδέεται με την Έχιδνα και έχει γυναικείο κεφάλι και στήθος πάνω σε φιδίσιο σώμα.
Η καταδίωξη της Λητώς Μια άλλη εκδοχή δίνει στη σύγκρουση προσωπικό χαρακτήρα. Ο Πύθων γνωρίζει ότι πρόκειται να πεθάνει από παιδί της Λητώς και την καταδιώκει όσο εκείνη είναι έγκυος στον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Στην αφήγηση του Υγίνου, ο Βορέας τη μεταφέρει, με εντολή του Δία, στον Ποσειδώνα. Εκείνος την προστατεύει στην Ορτυγία, τη μετέπειτα Δήλο, καλύπτοντας προσωρινά το νησί με κύματα. Η Λητώ γεννά εκεί τα δίδυμα, πιασμένη από μια ελιά.
Η εκδίκηση του νεογέννητου θεού Στην ίδια αφήγηση, ο Ήφαιστος προσφέρει βέλη στα δύο παιδιά. Μόλις τέσσερις ημέρες μετά τη γέννησή του, ο Απόλλωνας πηγαίνει στον Παρνασσό και σκοτώνει τον Πύθωνα, εκδικούμενος για όσα υπέφερε η μητέρα του. Έπειτα τοποθετεί τα οστά του τέρατος σε λέβητα μέσα στον ναό του και θεσπίζει επιτάφιους αγώνες προς τιμήν του. Η ιστορία αυτή διαφέρει από την εκδοχή που παρουσιάζει τη μάχη κυρίως ως διεκδίκηση του μαντείου.
Εκατό ή χίλια βέλη; Το μέγεθος της μάχης αλλάζει ανάλογα με την πηγή. Ο Σιμωνίδης αναφέρει εκατό βέλη, ενώ ο Οβίδιος περιγράφει χίλια, τόσα ώστε η φαρέτρα του θεού σχεδόν αδειάζει. Στις «Μεταμορφώσεις», ο Πύθων γεννιέται από τη λάσπη που αφήνει πίσω του ο μεγάλος κατακλυσμός, όταν η γη θερμαίνεται ξανά από τον ήλιο. Το τεράστιο σώμα του απλώνεται στην πλαγιά, και από τις πληγές του χύνεται δηλητήριο. Πρόκειται για ξεχωριστή εκδοχή της προέλευσής του.
Πώς συνδέονται η Πυθώ και τα Πύθια Ο ομηρικός ύμνος συνδέει το όνομα Πυθώ με το ρήμα «πύθω», δηλαδή «σαπίζω». Μετά τον φόνο, ο Απόλλωνας αφήνει τη δράκαινα στο έδαφος και ο ήλιος κάνει το σώμα της να σαπίσει. Έτσι εξηγούνται μυθολογικά η ονομασία του τόπου και το προσωνύμιο «Πύθιος» του θεού. Οι Πύθιοι αγώνες συνδέονται επίσης με το γεγονός: ορισμένες αφηγήσεις τούς παρουσιάζουν ως εορτασμό της νίκης και άλλες ως επιτάφιους αγώνες για το σκοτωμένο πλάσμα.
Η μάχη γίνεται μουσική Η αναμέτρηση δεν έμεινε μόνο στις αφηγήσεις. Ο Στράβων περιγράφει τον Πυθικό νόμο, μια μουσική σύνθεση που απέδιδε τα στάδια της σύγκρουσης: την προετοιμασία, την επίθεση, τη μάχη και τον θρίαμβο. Στο τέλος, οι μουσικοί μιμούνταν το σφύριγμα του δράκοντα καθώς ξεψυχούσε. Έτσι, η ιστορία αποκτούσε ήχο και ζωντάνια στους μουσικούς αγώνες των Δελφών.
Ο καθαρμός και οι ανθρώπινες εκδοχές Παρότι νικητής, ο Απόλλωνας χρειάζεται καθαρμό μετά τον φόνο. Ο Παυσανίας παραδίδει διαφορετικές σχετικές παραδόσεις, μεταξύ τους εκείνη που θέλει τον Κρητικό Καρμάνορα να τον εξαγνίζει. Άλλες αφηγήσεις απομακρύνονται από το υπερφυσικό: ο Πύθων παρουσιάζεται ως σκληρός άνθρωπος ή ληστής που απειλεί το ιερό. Οι παραλλαγές αυτές δείχνουν ότι η ίδια ιστορία μπορούσε να εξηγείται είτε ως θεϊκή μάχη είτε ως αντιμετώπιση μιας ανθρώπινης απειλής.
Μια ιστορία που αξίζει να μοιραστείς Γνώριζες αυτές τις διαφορετικές εκδοχές για τον Πύθωνα; Αν σου φάνηκαν ενδιαφέρουσες, μπορείς να μοιραστείς το κείμενο και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα για περισσότερες ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας.